Αλληλεγγύη για τους βιασμούς γυναικών

Μια επιζήσασα άγριας δολοφονικής επίθεσης από τον σύντροφό της στην Ιταλία, δίνει την αφορμή στη σκηνοθέτρια Νίνα Μαρία Πασχαλίδου να κάνει ένα θαρραλέο και απαραίτητο ντοκιμαντέρ, που καθιστά σαφή την απόλυτη αναγκαιότητα της νομικής κατοχύρωσης του όρου «γυναικοκτονία». (2022 | Νίνα Μαρία Πασχαλίδου)

 

Το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο της Αθήνας αποφάσισε σήμερα την ενοχή των δυο αστυνομικών για τον βιασμό 19χρονης μέσα στο Αστυνομικό Τμήμα Ομόνοιας. Η απόφαση ελήφθη κατά πλειοψηφία, παρά τη σκανδαλώδη εισαγγελική πρόταση.

Υπενθυμίζεται πως ο εισαγγελέας, υιοθετώντας ένα σκανδαλώδες σκεπιτικό ισχυρίστηκε ότι από την ακροαματική διαδικασία προκύπτουν υπάρχουν σοβαρά κενά, αντιφάσεις και ανακολουθίες, στις καταθέσεις της καταγγέλλουσας.

Υποστήριξε ότι «η συμπεριφορά της καταγγέλλουσας δεν συνάδει με εκείνη ενός ατόμου φοβισμένου που έχει υποστεί βία. Δεν προέκυψε κάποια δυσφορία ή άρνηση, δεν είπε “όχι”, δεν έδειξε άρνηση. Δεν έφυγε από το δωμάτιο ακόμα και όταν ήταν μόνη της, παρότι η πόρτα ήταν μισάνοιχτη και ξεκλείδωτη. Δεν φώναξε σε βοήθεια. Θα μπορούσε να βγει και να ζητήσει βοήθεια στο γραφείο ενδοοικογενειακής βίας που βρισκόταν δίπλα».

Οι δικαστές του Μικτού Ορκωτού Δικαστηρίου Αθηνών δεν υιοθέτησαν την εισαγγελική πρόταση και έκριναν ενόχους κατά πλειοψηφία τους δύο αστυνομικούς, μετατρέποντας την κατηγορία από ομαδικό βιασμό σε βιασμό από κοινού χωρίς συναίνεση. Ο ένας εκ των δύο αστυνομικών καταδικάστηκε ομόφωνα και για παράβαση επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων, καθώς φέρεται ότι κατέγραφε τις πράξεις με κάμερα που είχε τοποθετήσει στο τσαντάκι του.

Ο τρίτος αστυνομικός που κατηγορείται για συνέργεια σε βιασμό αθωώθηκε. Το δικαστήριο διέκοψε για το απόγευμα οπότε και θα αποφασίσει τις ποινές που θα επιβάλει στους δύο καταδικασθέντες.

 

Ο εισαγγελέας αυτός πρέπει να φύγει, δεν ξέρω τον σωστό νομικό όρο αλλά πρέπει να φύγει χθες και μάλιστα ατιμωτικά.

 

Δε λέτε καλά που οι δικαστές δεν τον άκουσαν;

 

Η συζήτηση γύρω από την προκλητική εισαγγελική πρόταση στην υπόθεση του βιασμού στο ΑΤ Ομονοίας, και κυρίως αυτή η διάχυτη απαίτηση να «καρατομηθεί» ατιμωτικά ο συγκεκριμένος λειτουργός, γίνεται ακόμα πιο προβληματική αν κοιτάξουμε τα πραγματικά δεδομένα της απόφασης. Αν αφήσουμε στην άκρη τον πρώτο συναισθηματικό αναβρασμό, αποδεικνύεται ότι η οργή που εξαντλείται στο πρόσωπο του εισαγγελέα είναι προσχηματική και υποκριτική. Και είναι υποκριτική επειδή εθελοτυφλεί μπροστά σε μια πολύ πιο σκοτεινή πραγματικότητα: ο εισαγγελέας δεν ήταν μια απελπιστικά μόνη εξαίρεση.

Τα στοιχεία της ψηφοφορίας σοκάρουν, αλλά ταυτόχρονα ξεγυμνώνουν το σύστημα: η καταδίκη κρίθηκε στο νήμα με ψήφους 4 έναντι 3. Υπέρ της ενοχής ψήφισαν τρεις ένορκοι και μόλις ένας τακτικός δικαστής (σύνεδρος). Αντίθετα, η πρόεδρος του δικαστηρίου, ο δεύτερος σύνεδρος και ένας ένορκος ψήφισαν υπέρ της απαλλαγής των αστυνομικών. Αυτό σημαίνει ότι η πλειοψηφία των δικαστών της έδρας συμφώνησε με τον εισαγγελέα. Η πλειοψηφία των τακτικών δικαστών υιοθέτησε το σκεπτικό που άφηνε ελεύθερους τους κατηγορούμενους. Με αυτό το δεδομένο, η εικόνα ξεκαθαρίζει με τον πιο κραυγαλέο τρόπο. Δεν έχουμε να κάνουμε με έναν «κακό» ή «ανεπαρκή» εισαγγελέα, αλλά με μια συμπαγή θεσμική ευθυγράμμιση. Η γραμμή είναι ευθεία: κρατικοί υπάλληλοι βιάζουν μέσα σε ένα Αστυνομικό Τμήμα, ο εισαγγελέας προτείνει την απαλλαγή τους, και η πλειοψηφία των τακτικών δικαστών επιχειρεί να τους αθωώσει. Το έγκλημα του βιασμού και η απόπειρα συγκάλυψής του από την έδρα δεν είναι ασύνδετα περιστατικά· είναι η οργανική συνέχεια της ίδιας κρατικής και εξουσιαστικής δομής που αυτοπροστατεύεται.

Εδώ ακριβώς αποδεικνύεται τι σημαίνει στην πράξη η κουλτούρα του βιασμού. Είναι ένα συγκροτημένο κοινωνικό και πολιτικό φαινόμενο που, όταν φτάνει στις δικαστικές αίθουσες, μετατρέπεται σε επίσημο κρατικό λόγο. Η θεωρία της «ξεκλείδωτης πόρτας», η αναζήτηση για «κραυγές» και όλο αυτό το αφήγημα που μετακυλίει την ευθύνη στο θύμα δεν αποτελούν προσωπικές ιδιοτροπίες. Είναι τα θεσμικά εργαλεία με τα οποία το σύστημα αξιολογεί την «ποιότητα της αντίστασης» μιας 19χρονης κοπέλας απέναντι σε ένοπλους αστυνομικούς. Με αυτόν τον τρόπο, η δικαστική εξουσία περιφρουρεί πολιτικά την ασυμμετρία ισχύος, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα κοινωνικής πειθάρχησης: ότι η προστασία του γυναικείου σώματος υποχωρεί όταν έρχεται σε σύγκρουση με τους μηχανισμούς του κράτους.

Η καταδίκη των αστυνομικών είναι μια τεράστια νίκη, αλλά ήταν μια νίκη οριακή. Επιτεύχθηκε επειδή η παρουσία των ενόρκων λειτούργησε ως το μοναδικό ανάχωμα απέναντι στην καθεστωτική ακαμψία των τακτικών δικαστών. Η κοινωνία επέβαλε τη δικαιοσύνη, κόντρα στην επίσημη δικαστική εξουσία. Η πραγματική, μη προσχηματική ρήξη απαιτεί να σταματήσουμε να ψάχνουμε έναν βολικό ένοχο για να εκτονώνουμε την αγανάκτησή μας. Το πρόβλημα είναι δομικό και πολιτικό. Όσο αρνούμαστε να δούμε ότι ο εισαγγελικός λόγος, η πλειοψηφία των τακτικών δικαστών και η ίδια η κουλτούρα του βιασμού ταυτίστηκαν στην προσπάθεια να αθωώσουν τους βιαστές, η κριτική μας θα παραμένει επιφανειακή και ακίνδυνη για το σύστημα που τη γεννά.

Με την άδεια Του

de7

 

Ο εισαγγελέας πρέπει να φύγει χθες και ατιμωτικά. Επειδή το κύριο καθήκον του είναι να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον στην επιβολή του νόμου και αυτό δεν το έκανε, δεδομένου άσκησε απίστευτα λανθασμένη κρίση αναφορικά με το κακούργημα του βιασμού από φορείς κρατικής εξουσίας. Ο εισαγγελέας είναι εκεί για να εκπροσωπεί την πολιτεία, όχι για να κάνει τον δικηγόρο του διαβόλου. Οι ένορκοι που πλειοψήφησαν είχαν ηθική άμυνα απέναντι στον βλαπτικό για την πολιτεία και με κακή κρίση εισαγγελέα και έτσι, αυτοί και όχι οποιαδήποτε συλλογικότητα, έλυσαν το άμεσο πρόβλημα και δημιούργησαν δεδικασμένο.

 

Η εμμονή στην εξατομίκευση της ευθύνης και η επικέντρωση αποκλειστικά στο πρόσωπο του εισαγγελέα δεν είναι απλώς μια επιφανειακή προσέγγιση· είναι μια βαθύτατα υποκριτική στάση που, στην προσπάθειά της να εκτονώσει την κοινωνική οργή, καταλήγει να αναπαράγει και να προωθεί την ίδια την κουλτούρα του βιασμού.

Με την άδεια Του

de7

 

Ισραήλ: Το κράτος βιαστής

 

Στην πατριαρχία γενικά, η οργή, η λαϊκή οργή, αν θέλετε, για την αδικία κατευνάζεται μέσω των θεσμών. Αυτό άλλωστε ήταν το πολύ αρχικό θεμέλιο και η εναρκτήρια συλλογική παραδοχή για το στήσιμο της πατριαρχίας, κάπου 30 αιώνες πριν από εμάς. Μη θεσμική πατριαρχία δεν υπήρξε ποτέ. Η πατριαρχία δεν έχει ανάγκη τους βιασμούς για να σταθεί, αυτή είναι μια αυθαίρετη παραδοχή του τμήματος εκείνου του συστήματος που απορροφά την οργή όσων δεν μπορούν να καλυφθούν από την έτσι και αλλιώς παραφθαρμένη λειτουργία των θεσμών και αυτοαποκαλείται, για αυτόν τον λόγο, "αντισυστημικό". Για το οποίο ίσως να πρέπει να διαφυλαχτεί ως κόρη οφθαλμού ο κάθε κακός στα καθήκοντά του εισαγγελέας διότι χωρίς αυτόν πώς θα στέκονταν. Δεν γνωρίζω και δεν με απασχολεί πάντως και ο λόγος που δεν με απασχολεί είναι η αυθαιρεσία των συλλογισμών και κυρίως η ολική έλλειψη συμπόνιας σε κάθε είδους θύμα, στην προκειμένη συζήτηση στα θύματα βιασμού, που μετατρέπονται σε εργαλεία ευρύτερων ή και πολύ ευρύτερων διεκδικήσεων με όσο το δυνατό πιο απρόσιτες και θεωρητικές επιδιώξεις.
Δεν τίθεται θέμα "εμμονής στην εξατομίκευση της ευθύνης" αφενός διότι η ευθύνη δεν μπορεί να πλανάται γενικώς και αορίστως, κάποιος τελικά την φέρει αλλιώς δεν είναι ευθύνη και διότι ο καθένας μας έχει μια ευθύνη να αναγνωρίζει την κατάσταση στην οποία βρίσκεται, να γνωρίζει τι πρέπει να κάνει και εκπληρώνει τα καθήκοντά του και ο εισαγγελέας μας σε αυτό αποδείχτηκε προβληματικός.

 

Η επίκληση της ιστορίας της πατριαρχίας από εκείνους που, συγκαλύπτοντας την κρατική δομή, στηρίζουν έμπρακτα την κουλτούρα του βιασμού είναι η απόλυτη υποκρισία. Το να εγκαλούνται για «έλλειψη συμπόνιας» όσοι στέκονται απέναντι με συνέπεια, αποτελεί φτηνό αντιπερισπασμό.

Με την άδεια Του

de7

 

Πώς ακριβώς συγκαλύπτει την κρατική δομή κάποιος που ζητά να φύγει ο εισαγγελέας; Για οποιονδήποτε άλλον να το καταλάβω αλλά για αυτόν που ζητά από τον εισαγγελέα τις ευθύνες που αντικειμενικά έχει;

Πώς ακριβώς στήριξα την "κουλτούρα του βιασμού" λέγοντας ότι ασφαλώς ευθύνεται ο εισαγγελέας για τους δικούς του φτηνούς αντιπερισπασμούς; Η χρήση του "έμπρακτα" μου δίνει δύο πληροφορίες η μία ότι χρησιμοποιείτε ληγμένες κονσέρβες, πιθανότατα τις μόνες διαθέσιμες σε σας και η άλλη ότι το λεκτικό σας είναι μηχανιστικό.

Σημ. Είναι γνωστή η έλλειψη συμπόνιας που σας διακρίνει συλλογικά και για μια ακόμα φορά εμφανίστηκε στην περίπτωση αυτή, δεν είμαι εγώ που την παρατήρησα.

 

Η αδυναμία κατανόησης του πώς η εξατομίκευση συγκαλύπτει την κρατική δομή και στηρίζει την κουλτούρα του βιασμού μαρτυρεί βαθιά θεσμική αφέλεια.

Με την άδεια Του

de7