Ομοφυλοφιλία: Ας ανοιχτούμε επιτέλους...

Τέλη Χειμώνα, λίγα χρόνια πριν, κι εγώ, φρεσκοενήλικο πιπίνι να δίνω την πρώτη εξεταστική μου. Χιόνιζε, κι άκουγα το "Κανονικά" φορώντας κάτι μπλε χνουδωτές πυτζάμες με μελί αρκουδάκια. Η ατμόσφαιρα του δίσκου μ έβαζε σ ένα κλίμα αυτοοργάνωσης και ηρεμίας, σχεδόν διαλογισμού που βοηθούσε στη συγκέντρωση και στο διάβασμα μιας και συνηθως είχα λίγες μέρες για το κάθε μάθημα. Γαλήνη με την Γαλάνη σκεφτόμουν καθώς διάβαζα και χαμογελούσα επειδή ήμουν καινούρια σ αυτό το είδος μουσικής. Τα παιδικά μου ακούσματα ήταν η κλασική μουσική που έπαιζα στο πιάνο και οι σονάτες του Beethoven με τις οποίες παθιαζόμουν περισσότερο. Στη συνέχεια ήταν η ραπ και λιγο αργότερα μια συναυλία με τη συμφωνική και την Πρωτοψάλτη που ήταν το έναυσμα να καταδυθώ στους στίχους της Λίνας και σε όλες τις μαγικές μελωδίες που ενώνονταν μαζί τους.

Και όπως συμβαίνει σε όλα τα πρωτόγνωρα, ήμουνα παθιασμένη. Το ίδιο και στην ενήλικη ζωή που μόλις ανοίγονταν με λαχτάρα, σαν όλα τα καινούρια, σαν την Άνοιξη που αχνοφαίνονταν εκείνο το Φλεβάρη.
Χιόνιζε θυμάμαι εκείνο το βράδυ κι εγώ, σ ακόμη ένα καρδιοχτύπι του πρωτόγνωρου. Είχα εντοπίσει ένα φορουμ αφιερωμένο στη Δημητρα Γαλάνη και είχα παρατηρήσει πως οργανωνονταν ονλινε συναντήσεις των μελών με την καλλιτέχνη στο chat. Τεσπά, δεν το πίστευα αλλά σε λίγη ώρα αναμονής, διαβάζω ένα "Χαίρετε παίδες" και χαμογελώ. Πέρα απο τον ενθουσιασμό του πρωτόγνωρου, είχα και το ονειροπαρμένο που αργεί περισσότερο να φύγει. Αμέσως μετά τον χαιρετισμό, ρωτάει: Ποιό είναι το πιο μικρό εδώ μέσα; Κι εγώ σκέφτομαι πως ίσως είμαι εγώ, πετάγεται μια κοπέλα penny θυμάμαι κάπως και ρωτάει τον μήνα: Νοέμβρη εκείνη, Μάρτη εγώ, ήμουν το δεύτερο πιο μικρό. λολ.

Στην πορεία, παρατήρησα την άνεση με την οποία μιλούσαν, για τα όνειρά τους, τα σχέδιά τους, εγώ πάντα δειλή, παρατηρούσα μόνο. Σαν καινούρια, με ρωτάει απο πού είμαι και μόλις λέω, μιλάει για το σπίτι της στο Πήλιο. Εμένα στο μυαλό μου να παίζει το κομμάτι απο το "Φως" που τόσο περιγράφει την ατμόσφαιρα του μικρού αυτού χωριού με την καταπληκτική θέα, ενώ παράλληλα να ντρέπομαι για τα περίεργα που είχαν μεταφέρει οι συνάδελφοι της μάνας μου σχετικά με την παρουσία της εκεί.
Σουπερ ομοφοβική η μάνα μου τότε, αλλά πάντα ειλικρινής, απορούσα πως γίνοταν να πέτυχε η σύμπτωση κι άλλες δυο καθηγήτριες στο ίδιο γραφείο με τέτοια αχαλίνωτη ομοφοβική φαντασία. Διότι η μια έλεγε πως οι χωριανοί την ενημέρωσαν πως αν εμφανιζόταν ξανά με κορίτσια στην παραλία, θα καλούσαν την αστυνομία, και πως απο τότε νύχτα ερχόταν και νύχτα έφευγε, ενώ η άλλη έλεγε πως έτυχε να έχουν την ίδια καθαρίστρια η οποία, μια μέρα πέτυχε γυμνές κοπέλες στο σπίτι να κλαίνε.
Σ αυτό το σημείο ήταν που εγώ που έπλαθα βουδουσουμικές φαντασιώσεις απο τότε κιόλας, είχα ντραπεί λες και με αφόρουσε. Κι αυτό, επειδή η φαντασία μου έκανε σκηνικά με γυμνώματα και τιμωρίες στο φόντο του Παγασητικού που φαινόταν αποσπασματικά μέσα απο τα μικρά Πηλιορείτικα παράθυρα, τα "δέκα μικρά ανοίγματα στο Φως", ενώ παράλληλα η ταμπέλα στην είσοδο του χωριού γράφει "σας καλωσορίζει ο εκπολιτιστικός σύλλογος: οι Αφέντρες των Αφετών". Προσγείωνα τον εαυτό μου με κάποιον σύλλογο που θα έφτιαχνε γλυκάκια του κουταλιού, αλλά μάταια.
Οι συμπτώσεις ήταν ισχυρές.

Επειδή λοιπόν αυτό το χωριο δεν έχει καμία σχέση με τα τουριστικά τύπου Πορταριά, Μακρυνίτσα και λοιπά, δεν θυμόμουν να έχουμε πάει. Και τελείως τυχαία το ζητάω απ τους δικούς μου, και πάμε. Θυμάμαι να φοράω ένα καρώ μάλλινο παλτό, τα μακριά σπαστά κόκκινα μαλλιά μου διάσπαρτα με μικρά πλεξουδάκια, ερημιά στο χωριο Χειμώνα προς Άνοιξη - αλλά εγώ είχα καθίσει να κάνω πλεξουδάκια λες και θα μ έβλεπε κάποιος- κι η μάνα μου να ρωτάει έναν random μπάρμπα στην πλατεία, αν είναι ανοιχτό έστω κάποιο μαγαζί να καθίσουμε. Κι εγώ, -μόνη μου- να έχω κοκκινίσει με τις σκέψεις, τα σενάρια, τις φαντασίες, εκεί, κάτω απ τα πλατάνια με τα γυμνά ακόμη κλαδιά, να μου πυροδοτούν τις σκέψεις και τα ερωτηματικά, μέσα στα τελευταία κρύα του Χειμώνα, σε μια έρημη πλατεία, μ έναν random μπάρμπα και την τότε ομοφοβική κυριλέ μάνα μου.

Φλας μπακ όταν αφού είπαμε για το όμορφο Πήλιο, με ρώτησε με τι ασχολούμαι κι εγώ άρχισα να μιλάω για την εσωστρεφή μαγική εμπειρία μου με το "Κανονικά" και το "Ανάσα η τέχνη της καρδιάς" (το "Θα το μετανιώσεις" αργότερα) και το πώς έγραψα 10 στο πρώτο μάθημα της πρώτης εξεταστικής μου. Εκείνη γελώντας μου λέει πως όταν ήταν εκείνη μαθήτρια, δεν ήταν το άριστα το 10, κι εγώ λέω κάπου ωπα- είμαι μεν το 2ο μικρό, αλλά οχι και τόσο μικρό, είμαι φοιτήτρια. Κανένα ενδιαφέρον για τις σπουδές αυτές λοιπον, το ενδιαφέρον ήρθε όταν ανέφερα πως παραλληλα ασχολούμαι με τη μουσική. Και πως προετοιμάζομαι για το δίπλωμα στο πιάνο και την φούγκα και πάλι η γυναίκα που θαύμαζα πρωτίστως ως συνθέτρια, ήταν πρακτική -Και τί σκέφτεσαι να κάνεις μετά; Πολυ λογικό και αναμενόμενο για άτομα που ξεκίνησαν την καριέρα τους στην ηλικία που εγώ είχα ξεκινήσει να μαζεύω πτυχία.

Τεσπά και πάλι, με ρωτάει τι παίζω κι εγώ, αραδιάζω τα μουσικά όργανα, το ακκορντεόν, το αρμόνιο, το πιάνο, το βιολί ενώ οι άγνωστές μου τύπισσες ως μέλη, κάναν χαβαλέ. Η "σουπερ Δήμητρα" όπως την λέγανε όσες είχαν οικειότητα στο φορουμ, με συμβούλεψε να λέω "πλήκτρα και βιολι" και κάπου εκεί (κι ενώ μια άγνωστη μου ήρθε σε επιθετικό πριβε) πήρα το θάρρος να της πω για την συναυλία την τότε πρόσφατη με την Πρωτοψάλτη (με την οποία εκείνη την περίοδο συνεργάζονταν στο Vox).
Aναφέρω τον Μαέστρο τον Κόγκαν κι εκείνη θυμήθηκε όντως πόσο ευγενικός ήταν και πώς είχαν πάει για φαγητό στα Χάνια με την κυρία του. Και πάλι πέρασε απο μπροστά μου το Χάνι του Κοκκίνη που κάθε φορά που χιονίζει τσεκάρουμε απ την κάμερα για την πρόοδο του χιονιού, και στο οποίο έχω τόσες αναμνήσεις και φαντάζομαι το παχουλό ζεύγος Κόγκαν μαζί με την Γαλάνη να τρώνε δίπλα στο τζάκι, όπως πηγαίναμε κι εμείς συνήθως τις Κυριακές μετά το φαγητό.

Και κάπου εκεί, της λέω για την μαγική στιγμή που εκείνες οι μελωδίες και οι στίχοι ενώθηκαν και για τις ερμηνείες που δεν γνώριζα επειδή έτυχε να γεννηθώ γύρω στα 90ς, μαζί με αρκετά απ αυτά τα τραγούδια δλδ, και πως με μάγεψαν και με ενέπνευσαν όλα αυτά και φυσικά η ενέργεια με την οποία τα ενσάρκωσε η Άλκηστη Πρωτοψάλτη και κάπου εκεί μου λέει -Θέλεις να της πω κάτι; Κι εγώ που τότε δεν είχα συνειδητοποιήσει ακόμη πόσο εξώκοσμα ντροπαλή είμαι, τα χασα και μετά απο την τόση ωδειακή κουλτούρα και παρτιτούρα και ονειροπαρμένη φανταστικούρα είπα το εξής εμπνευσμένο : - Τα φυσικά μαλλιά της, είναι σγουρά;
...Και η καλή γυναίκα, σοβαρά μου απαντησε -Ναι, σπαστά σγουρά.

Και λίγο μετά, θυμάμαι να φεύγω απ το σπίτι να περπατήσω, και να χιονίζει απαλά κι εγώ να νιώθω πως το όλο σκηνικό με τις νιφάδες είναι σαν paid actor στο όλο μέσα μου σκηνικό των ονείρων, για να ομορφαίνει το κέντρο της πόλης με τους δρόμους και τα μικρά φωτεινά κουτάκια στις πολυκατοικίες σαν τις "μικρές στιγμές που λάμπουν μες στο χρόνο".

 

Με την απόφαση 392/2026 της Ολομελείας του Συμβουλίου της Επικρατείας απορρίφθηκε αίτηση ακυρώσεως, η οποία ασκήθηκε από δύο σωματεία και μία μη αστική κερδοσκοπική εταιρεία, κατά απόφασης της Υπουργού Εσωτερικών, με αντικείμενο την προσαρμογή του τρόπου αποτύπωσης των στοιχείων των συζύγων και γονέων επί των ληξιαρχικών πράξεων γάμου και γέννησης, αντίστοιχα, σε συμφωνία προς τις διατάξεις του νόμου αυτού.
Οι αιτούντες αμφισβήτησαν τη συνταγματικότητα των ρυθμίσεων του ν. 5089/2024, με τις οποίες θεσπίζεται το πρώτον η δυνατότητα σύναψης πολιτικού γάμου μεταξύ ομοφύλων και, ως αυτόθροη συνέπεια, το δικαίωμα των ομόφυλων έγγαμων ζευγαριών προς τεκνοθεσία ανηλίκου κατά τα ισχύοντα περί εγγάμων ετεροφύλων.
Το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο έκρινε ότι οι διατάξεις αυτές του νόμου ευθυγραμμίζονται με βασικές συνταγματικές αρχές, όπως ο σεβασμός της ανθρώπινης αξίας, η ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας και η ισότητα ενώπιον του νόμου, ενώ αντανακλούν και τη μεταβολή των κοινωνικών αντιλήψεων τα τελευταία χρόνια σε Ελλάδα και Ευρώπη.
Ταυτόχρονα, έκρινε ότι ο πολιτικός γάμος μεταξύ ατόμων ιδίου φύλου δεν επηρεάζει το δικαίωμα προσώπων διαφορετικού φύλου να συνάπτουν γάμο, πολιτικό ή θρησκευτικό και να δημιουργούν οικογένεια, καθώς και ότι δεν τίθεται ζήτημα δυσμενούς διάκρισης εις βάρος παιδιών που θα τεκνοθετηθούν από έγγαμα ομόφυλα ζευγάρια σε σχέση με τα ανατρεφόμενα από δύο ετερόφυλους γονείς.
Ι. Ως προς το δικαίωμα σύναψης πολιτικού γάμου από ομόφυλα ζευγάρια

Οι θεσμοί του γάμου και της οικογένειας δεν παραμένουν στατικοί και αναλλοίωτοι στη διαδρομή του χρόνου, αλλά υπόκεινται σε εξέλιξη και αναπροσδιορισμούς.
Η συνταγματική κατοχύρωση αυτών δεν κωλύει, συνεπώς, τον κοινό νομοθέτη να θεσπίζει τις κατά την κρίση του τροποποιήσεις των κανόνων που ρυθμίζουν την εν γένει λειτουργία τους, ο δε έλεγχος του ακυρωτικού δικαστή, ως έλεγχος ορίων, δεν εκτείνεται επί της ορθότητας των ουσιαστικών εκτιμήσεων των επιλογών του νομοθέτη, εφόσον, πάντως, ευρίσκονται εντός του πλαισίου, που θέτει το άρθρο 21 παρ. 1 του Συντάγματος, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με τις λοιπές συνταγματικές και υπερνομοθετικής ισχύος διατάξεις και αρχές και σύμφωνα με το πνεύμα των εξελισσόμενων κοινωνικών συνθηκών.
Με τις επίδικες ρυθμίσεις του ν. 5089/2024 διευρύνεται ο κύκλος των προσώπων που δύνανται, εφόσον το επιθυμούν, να δεσμευθούν δημοσίως ενώπιον της Πολιτείας σε ισόβια, κατ’ αρχήν, συμβίωση με αμοιβαία αφοσίωση και πίστη, κατά τους όρους του νόμου, ώστε να τύχουν της ειδικής αναγνώρισης και προστασίας που η έννομη τάξη επιφυλάσσει στους έγγαμους πολίτες και στον γάμο ως θεμελιώδη κοινωνικό θεσμό, χωρίς να τροποποιούνται, κατά τα λοιπά, οι κανόνες που διέπουν τη σύναψη, λειτουργία και λύση του γάμου ή να αναιρούνται τα ως άνω βασικά στοιχεία αυτού.
Με την επέκταση, σε πρόσωπα του ιδίου φύλου, του δικαιώματος σύναψης πολιτικού γάμου, ο οποίος, ως σύμβαση του αστικού δικαίου και αμιγώς πολιτειακός θεσμός, απευθύνεται σε όλους τους πολίτες, ανεξαρτήτως θρησκεύματος και πεποιθήσεων, δεν περιορίζεται ή επηρεάζεται, με οποιονδήποτε τρόπο, το δικαίωμα προσώπων διαφορετικού φύλου να συνάπτουν γάμο, πολιτικό ή θρησκευτικό και να δημιουργούν οικογένεια με την παραδοσιακή έννοια του όρου, σύμφωνα με τις πεποιθήσεις τους, ούτε θίγονται οι κανόνες και παραδόσεις της Ορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας σχετικά με την τέλεση γάμου και δημιουργία οικογένειας, η τήρηση των οποίων εξακολουθεί να επαφίεται στην ελεύθερη συμμόρφωση των πιστών Χριστιανών Ορθόδοξων πολιτών.
Εξάλλου, από την αναφορά του άρθρου 21 παρ. 1 του Συντάγματος στην οικογένεια ως θεμέλιο της συντήρησης και προαγωγής του Έθνους δεν δύναται να συναχθεί ότι μόνον ο γάμος μεταξύ ετεροφύλων και η δι’ αυτού δημιουργούμενη, με την απόκτηση κοινών βιολογικών τέκνων, οικογένεια είναι νοητοί ως θεσμοί προστατευόμενοι από την Πολιτεία, δεδομένου ότι η τεκνοποιία δεν αποτελεί υποχρεωτικό σκοπό του γάμου, η δε απόκτηση και ανατροφή παιδιών λαμβάνει χώρα εν τοις πράγμασι στο πλαίσιο και άλλων σχημάτων, εκτός της ιδρυόμενης με γάμο μεταξύ ετεροφύλων, οικογένειας και η συνταγματική προστασία της οικογένειας, της μητρότητας και της παιδικής ηλικίας αφορούν σε όλες τις μορφές οικογενειακής ζωής, που απαντώνται στη σύγχρονη κοινωνία, σε κάθε μητέρα και κάθε ανήλικο παιδί.
Επομένως η επίδικη ρύθμιση του ν. 5089/2024 δεν αναιρεί τον συνταγματικό σκοπό του γάμου και της οικογένειας, ούτε αντιτίθεται εν γένει στο άρθρο 21 παρ. 1 του Συντάγματος, αλλά ούτε και στο άρθρο 12 της Ε.Σ.Δ.Α., το οποίο, όπως έχει ερμηνευθεί από το ΕΔΔΑ, ούτε επιβάλλει, ούτε απαγορεύει τη θεσμοθέτηση γάμου μεταξύ προσώπων του ιδίου φύλου. Περαιτέρω, η θέσπιση του συμφώνου συμβίωσης ομοφύλων ουδόλως εκώλυε τον νομοθέτη, στο πλαίσιο της ευρείας ευχέρειας που διαθέτει, να εισαγάγει την επίδικη ρύθμιση.
Τέλος, η δεδομένη διαχρονική συμβολή της Ορθόδοξης Χριστιανικής διδασκαλίας στη διαμόρφωση των ηθικών αντιλήψεων του ελληνικού λαού δεν αναιρεί την εξέλιξη αυτών, ιδίως στη σύγχρονη εποχή, υπό τη σύνθετη επίδραση περισσοτέρων παραγόντων, εν πάση δε περιπτώσει η συνεκτίμηση των κρατουσών στη Χώρα κοινωνικοηθικών αντιλήψεων, ενόψει της θέσπισης ρυθμίσεων που άπτονται ζητημάτων κοινωνικής ηθικής, ανήκει στην εξουσία του νομοθέτη, την κρίση του οποίου δεν δύναται να υποκαταστήσει ο ασκών εν προκειμένω έλεγχο ορίων ακυρωτικός δικαστής.
ΙΙ. Ως προς το δικαίωμα τεκνοθεσίας τέκνων από ομόφυλα ζευγάρια

Η αναγνώριση, υπέρ των ομόφυλων έγγαμων ζευγαριών, δικαιώματος από κοινού υιοθεσίας ανηλίκου τέκνου και δικαιώματος υιοθεσίας του νόμιμου τέκνου, βιολογικού ή θετού, του ενός συζύγου από τον άλλο αποτελεί, σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του ν. 5089/2024, αυτόθροη συνέπεια της αναγνώρισης, με το άρθρο 3 του ν. 5089/2024, δικαιώματος σύναψης γάμου μεταξύ προσώπων του αυτού φύλου.
Σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, η διαδικασία τέλεσης υιοθεσίας διέπεται από σύνολο εγγυήσεων που αποβλέπουν στη διακρίβωση και προστασία του βέλτιστου συμφέροντος του ανήλικου παιδιού, με την πρόβλεψη (α) διεξαγωγής έρευνας από κατάλληλη κοινωνική υπηρεσία, σε δύο διακριτά στάδια [έλεγχος της κατ’ αρχήν καταλληλότητας και επανέλεγχος ενόψει της υποβολής αιτήματος για την τέλεση συγκεκριμένης υιοθεσίας] και (β) ακροαματικής διαδικασίας ενώπιον του αρμοδίου δικαστηρίου.
Με τα δεδομένα αυτά, η αναγνώριση δικαιώματος υιοθεσίας ανηλίκου από ομόφυλα έγγαμα ζευγάρια, υπό τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία, που είχαν ήδη θεσπιστεί και ισχύουν για την υιοθεσία από έγγαμα ετερόφυλα ζευγάρια, δεν προσβάλλει τη συνταγματική προστασία της παιδικής ηλικίας και του υπέρτατου/βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού, το οποίο θεμιτώς αναζητείται και διακριβώνεται από τις αρμόδιες αρχές (κοινωνικές υπηρεσίες και, τελικώς, το αρμόδιο δικαστήριο) σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση αιτήματος υιοθεσίας, χωρίς να αποκλείεται εκ των προτέρων λόγω φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού των υποψηφίων θετών γονέων. Διαδικαστικές εγγυήσεις προβλέπονται επίσης, με τις διατάξεις του άρθρου 11 παρ. 2 του ν. 5089/2024, και ως προς τις υιοθεσίες που έχουν ήδη τελεσθεί από ομόφυλα ζευγάρια στο εξωτερικό.
Δεν απαιτείται εξάλλου, και δη κατά συνταγματική επιταγή, να μιμείται η υιοθεσία τη βιολογική σχέση του παιδιού με δύο ετερόφυλους γονείς, ώστε το υιοθετούμενο να ανατρέφεται από μητέρα και πατέρα, καθόσον μάλιστα είναι παλαιόθεν επιτρεπτή η υιοθεσία από ένα πρόσωπο, έγγαμο ή άγαμο, η δε υπό συνεχή εξέλιξη κοινωνική πραγματικότητα περιλαμβάνει διάφορα οικογενειακά σχήματα, εκτός της οικογένειας με δύο ετερόφυλους γονείς.
Με τα δεδομένα αυτά, δεν τίθεται ζήτημα δυσμενούς διάκρισης εις βάρος παιδιών που θα υιοθετηθούν από έγγαμα ομόφυλα ζευγάρια – κατόπιν κρίσης του αρμοδίου δικαστηρίου ότι εξυπηρετείται το συμφέρον του ανηλίκου -, σε σχέση με τα ανατρεφόμενα από δύο ετερόφυλους γονείς και παραβίασης, εκ του λόγου αυτού, της συνταγματικής αρχής της ισότητας και της αρχής της προστασίας του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού.
ΙΙΙ. Κατ’ ακολουθίαν η Ολομέλεια έκρινε ότι οι επίδικες ρυθμίσεις δεν αντίκεινται στo Σύνταγμα.

Τελούν μάλιστα σε συμφωνία προς τις συνταγματικές αρχές του σεβασμού και της προστασίας της αξίας του ανθρώπου, της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας και της ισότητας ενώπιον του νόμου, καθώς επίσης προς τις αρχές της Ε.Σ.Δ.Α., άλλων διεθνών συμβάσεων και του ενωσιακού δικαίου και απηχούν την εξέλιξη, κατά τις τελευταίες δεκαετίες, τόσο των κοινωνικοηθικών αντιλήψεων σχετικά με τις ομοερωτικές σχέσεις, όσο και της αντιμετώπισης, από την έννομη τάξη, των σχέσεων συμβίωσης και γονεϊκότητας ομοφύλων στην πλειοψηφία των προηγμένων δημοκρατικών χωρών της Ευρώπης και, γενικότερα, του δυτικού κόσμου, προς την κατεύθυνση της άρσης του κοινωνικού αποκλεισμού και της προστασίας της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής χωρίς διακρίσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού.
Η επιλογή δε αυτή του νομοθέτη, μη υπερβαίνουσα τα τιθέμενα από τις προαναφερθείσες υπέρτερης τυπικής ισχύος διατάξεις και αρχές όρια, δεν υπόκειται σε περαιτέρω έλεγχο από τον ακυρωτικό δικαστή.