Αλληλεγγύη για τους βιασμούς γυναικών

Δεν με πείθετε και δε νομίζω ότι πείθετε γενικότερα.

Σε κάθε περίπτωση αυτό που ήθελα να υποστηρίξω το υποστήριξα και δεν έχω λόγο να το κουράζω περισσότερο.

Με τις υγιές σας και με το καλό στα καθήκοντά σας.

Την καλημέρα μου

 

Η @gaby_m έχει δίκιο από τη μεριά της, ο εισαγγελέας πρέπει να φύγει με τις κλωτσιές.

Ωστόσο και η @de7 έχει δίκιο από τη μεριά της: Ο εισαγγελέας δεν ήταν κάποιος περαστικός που είδε φως και μπήκε. Είναι σύμπτωμα, όχι η αιτία.

Τούτου λεχθέντος, και πάλι δεν αναιρείται η θέση της @gaby_m. Σύμπτωμα, ξε-σύμπτωμα, πρέπει να ξεριζωθεί. Και αυτό ακριβώς ενισχύει τη θέση της @de7, πρέπει να σταματήσουμε να ασχολούμαστε μόνο με τα συμπτώματα.

 

Συμφωνώ ότι ο εισαγγελέας είναι σύμπτωμα. Η αιτία για μένα βρίσκεται στο πεδίο της φασίζουσας κακουργηματικής εγκληματικότητας και όχι στης πατριαρχίας. Από μένα καμία αντίρρηση στη σύνθεση απόψεων. Γενικά αποφεύγω τις πολύ ευρείες αιτίες διότι ανοίγουν πολύ το περιθώριο ερμηνειών και παρερμηνειών και τελικά τίποτα δεν γίνεται ενώ αξιοσημείωτη μου φαίνεται η ηθική άμυνα των ίδιων των ενόρκων που πλειοψήφησαν.

 

Προς αποφυγή κάθε παρερμηνείας, πρέπει να ξεκαθαριστεί ότι πουθενά δεν γράφτηκε ότι ο εισαγγελέας δεν πρέπει να απομακρυνθεί.

Η ουσία της παρέμβασης ήταν να αναδειχθεί η ευθεία γραμμή που ενώνει τους κρατικούς ένστολους υπαλλήλους, την εισαγγελία και τη δικαστική εξουσία, όπως αυτή αποτυπώθηκε ανάγλυφα στο οριακό 4-3 της έδρας (όπου η πλειοψηφία των τακτικών δικαστών συντάχθηκε με την αθώωση).

Η προσπάθεια αναγωγής αυτής της θεσμικής σύμπνοιας σε ένα «μεμονωμένο περιστατικό» ή σε μια «κακή ατομική κρίση» δεν αποτελεί μια τυχαία, προσωπική άποψη κάποιου μεμονωμένου χρήστη. Πρόκειται για ένα συλλογικό αφήγημα που συναντάται συστηματικά σε συντηρητικούς χώρους, συγκροτώντας μια συγκεκριμένη και σαφή πολιτική θέση.

Αυτό το συλλογικό πολιτικό αφήγημα είναι που στηρίζει έμπρακτα την κουλτούρα του βιασμού. Λειτουργεί ως ο τέλειος μηχανισμός αυτοπροστασίας της κρατικής δομής, καθώς προσφέρει έναν αναλώσιμο αποδιοπομπαίο τράγο για να κατευνάσει την κοινωνική οργή, αφήνοντας στο απυρόβλητο τη βαθύτερη δομή που κανονικοποιεί και αναπαράγει την έμφυλη και κρατική βία.

Η απομάκρυνση του συμπτώματος είναι αναγκαία, αλλά αν η κριτική εγκλωβιστεί αποκλειστικά σε αυτό, απλώς συντηρείται η ρίζα που θα γεννήσει το επόμενο.

Έως πότε θα εθελοτυφλούμε μπροστά σε ένα βαθιά πολιτικό ζήτημα, τη στιγμή που έως σήμερα μετράμε ήδη έξι γυναικοτονίες και ένα πλήθος βιασμών εντός του 2026;

Με την άδεια Του

de7

 

Όταν αναφέρομαι σε εισαγγελέα δεν μιλάω για "ατομική κρίση" σε καμία περίπτωση! Ο εισαγγελέας εκπροσωπεί την Πολιτεία όταν ασκεί τα καθήκοντά του, δεν τα ασκεί ως άτομο! Καθήκοντα που του έχει αναθέσει η Πολιτεία ασκεί και είναι υποχρεωμένος κατά την άσκηση αυτών των καθηκόντων να είναι φορέας των αξιών της Πολιτείας.

 

Η λογική ότι πάντα φταίει ο «σταθμάρχης» μολύνει με τοξικότητα τη δημόσια σφαίρα και αποπροσανατολίζει. Είναι το απόλυτο ιδεολογικό εργαλείο των συντηρητικών χώρων. Προσφέρει την ψευδαίσθηση της κάθαρσης μέσω ενός αποδιοπομπαίου τράγου —ενός αναλώσιμου εισαγγελέα στην προκειμένη περίπτωση— ώστε η βαθύτερη δομή που παράγει και αναπαράγει την κουλτούρα του βιασμού να παραμείνει στο απυρόβλητο.

Με την άδεια Του

de7

 

Δε συνηθίζω να λέω "πάντα" για θέματα που τίθενται στην κρίση του δικαστηρίου.

Ακόμα, δεν τίθεται θέμα αποδιοπομπαίου τράγου, τίθεται θέμα προσώπου που δεν άσκησε σωστά τα καθήκοντα που του έχει ορίσει η πολιτεία ή μάλλον τα άσκησε με τον πιο λανθασμένο τρόπο που θα μπορούσε κανείς να φανταστεί.

Χωρίς να εξαντλείται εκεί το θέμα, απλά αυτό συζητήθηκε τώρα.

 

Μπράβο που το κάνετε, αλλά δεν αναφέρομαι σε εσάς, ούτε με αφορά το τι επιλέγετε να κάνετε ή να μην κάνετε σε προσωπικό επίπεδο. Δεν συζητώ επί προσωπικού.

Αναφέρομαι αποκλειστικά στη «λογική του σταθμάρχη» και σε εκείνους που την υιοθετούν για να στηρίξουν την κουλτούρα του βιασμού. Στόχος της κριτικής μου είναι τα ιδεολογικά εργαλεία των συντηρητικών χώρων που μολύνουν τοξικά τη δημόσια σφαίρα και αποπροσανατολίζουν.

Με την άδεια Του

de7

 

Την Πέμπτη και την Παρασκευή κατέθεσε στο δικαστήριο ο Π., ένα από τα τρία θύματα σεξουαλικής κακοποίησης για τις υποθέσεις που εξετάζει το δικαστήριο. Κατέθετε αθροιστικά και τις δύο μέρες για περίπου 10 ώρες, κατά τη διάρκεια των οποίων δέχτηκε έναν αμέτρητο αριθμό ερωτήσεων. Θαύμασα την υπομονή και τη διαύγεια του να τις ακούσει και να τις απαντήσει.

Ο Π. λοιπόν όταν γνώρισε τον Λιγνάδη ήταν 17 χρονών. Η μητέρα του ήταν μετανάστρια χωρίς χαρτιά, άρα και ο ίδιος δεν είχε χαρτιά και κινδύνευε ανά πάσα στιγμή. Οι γονείς του ήταν και οι δύο εξαρτημένοι από το αλκοόλ. Ο πατέρας του, ο οποίος δεν τον αναγνώρισε ποτέ, ήταν ακραία κακοποιητικός τόσο απέναντι στη μητέρα του, όσο και απέναντι στον ίδιο. «Έμπαινα στο σπίτι και μπορεί να έβρισκα τη μητέρα μου στο πάτωμα μέσα στα αίματα ή μέσα στους εμετούς» είπε περιγράφοντας την κατάσταση σ’ ένα σπίτι με κομμένο ρεύμα και κομμένο νερό. Κάποια στιγμή ο πατέρας του εξαφανίστηκε, ενώ η μητέρα του βρήκε ένα νέο σύντροφο και χάνονταν για μεγάλα διαστήματα. Σ’ αυτή την κατάσταση ήταν όταν γνώρισε τον Λιγνάδη. Ο Π. ένα παιδί πάμφτωχο, χωρίς χαρτιά, χωρίς δικαιώματα, κακοποιημένο και εγκαταλελειμμένο επί της ουσίας. Ο Λιγνάδης 50 χρονών, γνωστός ηθοποιός, σκηνοθέτης και δάσκαλος με διασυνδέσεις σε καλλιτεχνικούς και πολιτικούς κύκλους. Η απόσταση ισχύος, προνομίων, εμπειρίας, κοινωνικού και πολιτισμικού κεφαλαίου μεταξύ τους ήταν αβυσσαλέα και καταδεικνύει ένα μοτίβο ψυχολογικής χειραγώγησης, εγκλωβισμού και σεξουαλικής βίας που προσιδιάζει σε καλά μελετημένη παγίδα φόβου και ντροπής.

Ο Λιγνάδης διαγιγνώσκοντας τις πολλαπλές του ευαλωτότητες, του πρότεινε να τον φιλοξενήσει στο σπίτι του, κάτι που για τον Π. φάνταζε σαν μια διέξοδος από την ένδεια και την απελπισία που ζούσε. Ο Π. δεν είχε καμία σεξουαλική εμπειρία μέχρι τότε. Η πρώτη του σεξουαλική επαφή ήταν ο βιασμός από τον κατηγορούμενο. Ας αναλογιστούμε πόσο τραυματικό είναι αυτό για τη βιογραφία ενός ανθρώπου και τι σημαίνει για έναν ανήλικο που έχει κακοποιηθεί από τον πατέρα του πάνω που νομίζει ότι θα σωθεί να κακοποιείται σεξουαλικά από εκείνον που υποτίθεται ότι του πρόσφερε βοήθεια. Τι σημαίνει στα 17 σου η ζωή να ταυτίζεται με την κακοποίηση. Ο Π. βιάστηκε παραπάνω από μια φορά από τον κατηγορούμενο στο διάστημα που βρισκόταν υλικά εξαρτημένος στο σπίτι του. Το δικαστήριο εξετάζει μόνο έναν από τους βιασμούς του και συγκεκριμένα αυτόν που εμπίπτει στον ορισμό περί εξαναγκασμού για την τυποποίηση του αδικήματος πριν την ένταξη της συναίνεσης το 2019. Σε εκείνη την περίπτωση τον βίασε μπροστά στον φίλο του. «Ήθελε να με ταπεινώσει μπροστά στο αγόρι που του είχα πει ότι μου άρεσε, να δείξει ότι είμαι κτήμα του. Ήταν βία, εξουσιαστική συμπεριφορά που δεν είχε τίποτα ερωτικό» είπε ο Π κατά την κατάθεση του.

Αυτό το γεγονός του ζητήθηκε να το περιγράψει με κάθε λεπτομέρεια δεκάδες φορές. Και το έκανε. Για να έχουμε μια εικόνα της αρχιτεκτονικής, της ανθρωπογεωγραφίας και το διαφορετικών κόσμων της αίθουσας, μιλούσε για τον βιασμό του ορθιος για ώρες, με τον άνθρωπο που τον βίασε ακριβώς από πίσω του, έχοντας στα δεξιά του 4 άνδρες συνηγόρους υπεράσπισης του κατηγορούμενου που χασκογελούσαν και έκαναν μορφασμούς σε περιγραφές που ανταριάζουν το στομάχι των περισσοτέρων ανθρώπων, γνωρίζοντας πως στο ακροατήριο στη πλευρά του κατηγορουμένου βρίσκονταν μια πρώην Υπουργός, μια πρώην δικαστίνα, ένας φιλόλογος στο Αρσάκειο κλπ, ενώ όπως ενημερωθήκαμε θα εμφανιστεί και ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης ως μάρτυρας υπεράσπισης του κατηγορουμένου. Ο Π από την άλλη δεν είχε τίποτα αντίστοιχο. Ο πατέρας του που ούτως ή άλλως δεν υπήρξε ποτέ υποστηρικτικός μαζί του πέθανε κατά τη διάρκεια της πρωτόδικης διαδικασίας, η μητέρα του έχει απελαθεί από την Ελλάδα.

Είχε μόνο την αλήθεια του, την απίστευτα οδυνηρή αλήθεια του, την οποία εξέθεσε και υπερασπίστηκε με όλη τη δύναμη της ψυχής του. Στάθηκε εκεί διάφανος, ραγισμένος και τρομερά γενναίος. Και το κλάμα του, έπειτα από ένα ανελέητο ρεσιτάλ επανατραυματισμού από τον συνήγορο του κατηγορουμένου, ήταν ο πιο ανθρώπινος και συγκλονιστικός ήχος που ακούστηκε σ’ εκείνο το κτίριο.

Απεριόριστη εκτίμηση στον Π και σε όλα τα παιδιά που κακοποιήθηκαν ως ανήλικα ή στο όριο της ενηλικότητας και έκαναν αυτό που θα έπρεπε να είχαν κανει θεσμοί, Υπουργεία, εκπαιδευτικά ιδρύματα, θέατρα κι ένα ολόκληρο σύμπλεγμα εξουσιών. Το έκαναν αυτά τα παιδιά, χωρίς κανένα προνόμιο και καμία προστασία, μόνο με την αλήθεια τους.

Μαρία Λούκα
Δημοσιογράφος

 

Άρθρο 336 - Ποινικός Κώδικας (Νόμος 4619/2019) - Βιασμός

1. Όποιος με σωματική βία ή με απειλή σοβαρού και άμεσου κινδύνου ζωής ή σωματικής ακεραιότητας εξαναγκάζει άλλον σε επιχείρηση ή ανοχή γενετήσιας πράξης τιμωρείται με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών.

2. Γενετήσια πράξη είναι η συνουσία και οι ίσης βαρύτητας με αυτήν πράξεις.

3. Αν η πράξη της παρ. 1 έγινε από δύο ή περισσότερους δράστες που ενεργούσαν από κοινού ή είχε ως συνέπεια τον θάνατο του παθόντος ή αν ο παθών είναι ανήλικος, επιβάλλεται ισόβια κάθειρξη.

4. Όποιος, εκτός από την περίπτωση της παρ. 1, τελεί γενετήσια πράξη χωρίς τη συναίνεση του παθόντος, τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη.

Η νομική ομάδα του κέντρου Διοτίμα έχει βγάλει την παρακάτω ανακοίνωση:

"Σε αντιστάθμισμα προς στις παρατηρήσεις και τα σχόλια που έχουν υποβληθεί και απηχούν τα πάγια και χρόνια αιτήματα των φεμινιστικών κινημάτων και των ανθρωπιστικών οργανώσεων παγκοσμίως, η νομοπαρασκευαστική επιτροπή εισήγαγε απλώς μια νέα παράγραφο στο αρ. 336 με την οποία εν τέλει τυποποιείται ο βιασμός που τελείται με τη χρήση εκβιαστικών μέσων.

Και εδώ όμως θα πρέπει να γίνουν οι ακόλουθες παρατηρήσεις: Καταρχάς, δεν αιτιολογείται η ακατανόητη επιλογή της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής σύμφωνα με την οποία αξιολογείται ως πλημμέλημα ο εξαναγκασμός, με τη χρήση εκβιαστικών μέσων, σε επιχείρηση ή ανοχή γενετήσιας πράξης –που υπενθυμίζουμε πως, σύμφωνα με τον νέο ορισμό, γενετήσια πράξη είναι μόνο η συνουσία και πράξεις που προϋποθέτουν διείσδυση.

Περαιτέρω, ο εξαναγκασμός σε επιχείρηση ή ανοχή γενετήσιας πράξης θα πρέπει με βάση το προς ψήφιση άρθρο να γίνεται με απειλή «παράνομης» ενέργειας αποκλείοντας έτσι περιπτώσεις που η απειλή στηρίζεται σε μη παράνομη ενέργεια (π.χ. αποκάλυψη μυστικών).

Τέλος, εντελώς απροστάτευτες μένουν γυναίκες εντός της συζυγικής ή συντροφικής σχέσης, όπου ο δράστης μετέρχεται ψυχολογική και συναισθηματική βία και απειλή, κάτι που η ελληνική νομολογία, εξ όσων γνωρίζουμε, δεν έχει ποτέ κρίνει ως “παράνομη”πράξη.

Συμπερασματικά, ο νέος ορισμός, αφενός εισάγοντας την έννοια του κινδύνου ζωής ή σωματικής ακεραιότητας, ως αναγκαία προϋπόθεση για την τέλεση του αδικήματος του βιασμού, αφετέρου ορίζοντας υπέρμετρα στενά τη «γενετήσια πράξη», και περαιτέρω υποβιβάζοντας σε πλημμέλημα τον εξαναγκασμό, με τη χρήση εκβιαστικών μέσων, σε επιχείρηση ή ανοχή γενετήσιας πράξης, περιορίζει υπέρμετρα την παρεχόμενη προστασία.

Καλούμε εκ νέου τον κ. Υπουργό Δικαιοσύνης να υιοθετήσει έναν σύγχρονο Ποινικό Κώδικα ευρωπαϊκού κράτους, στον οποίο να συμπεριλαμβάνεται η έννοια της συναίνεσης, η έλλειψη και μόνο της οποίας αποτελεί ικανή συνθήκη για την τέλεση του αδικήματος του βιασμού, όπως ορίζεται σαφώς στο άρθρο 36 της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, την οποία η χώρα μας έχει ήδη κυρώσει με τον ν. 4531/2018 και ενσωματώσει στην εθνική της νομοθεσία."

 

Σύμφωνα με τη Διεθνή Έκθεση για το Χάσμα των Φύλων (2023) του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, η Σαουδική Αραβία καταλαμβάνει την 127η χειρότερη θέση, ανάμεσα σε 146 χώρες!

Είναι σοκαριστικό το πόσο άργησαν να κατοχυρωθούν κάποια αυτονόητα, σε εμάς, δικαιώματα. Έτσι οι γυναίκες στη Σαουδική Αραβία απέκτησαν το δικαίωμα να εκδίδουν τις ταυτότητες τους μόνες τους, χωρίς την άδεια του άντρα «κηδεμόνα» τους (είτε πατέρας, είτε αδερφός, είτε σύζυγος, είτε γιός), μόλις το 2006.

Μόλις το 2015 κατοχυρώθηκε το δικαίωμα τους να ψηφίζουν. Μόλις το 2017 τους επιτράπηκε να αποκτούν δίπλωμα οδήγησης και να εισέρχονται σε αθλητικές διοργανώσεις. Το 2019 κατοχυρώθηκε το δικαίωμα να αποκτούν διαβατήριο και να ταξιδεύουν στο εξωτερικό, χωρίς να χρειάζεται η άδεια του «κηδεμόνα» τους. Και το 2021 νομοθετήθηκε το δικαίωμα μιας διαζευγμένης ή μιας χήρας γυναίκας, να οργανώσει ανεξάρτητα τη ζωή της, χωρίς την άδεια κάποιου «κηδεμόνα».
Εξάλλου, η έννοια του «κηδεμόνα» από μόνη της αναδεικνύει τη θέση της γυναίκας στη χώρα. Από τη στιγμή που γεννιέται και για όσο ζει, ένας άντρας θα πάρει όλες τις σημαντικές αποφάσεις για τη ζωή της, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις αποφασίζει ακόμα και για την υγεία της, το εάν θα κάνει πχ η γυναίκα κάποια ιατρική επέμβαση κλπ!
Ακόμα και το νέο Οικογενειακό Δίκαιο που θεσπίστηκε το 2022 και προβλήθηκε από τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν και το σαουδαραβικό καθεστώς ως «προοδευτικό» για τα δικαιώματα των γυναικών, αναπαράγει σε πολύ μεγάλο μέρος την πρότερη πατριαρχική δυστοπία. Για παράδειγμα για να παντρευτεί μια γυναίκα συνεχίζει να χρειάζεται την άδεια ενός άνδρα «κηδεμόνα», ενώ υποχρεούται να υπακούει στον σύζυγό της σε κάθε περίπτωση. Τυχόν άρνηση μιας γυναίκας να κάνει σεξ με τον σύζυγό της, να ζήσει στο συζυγικό σπίτι, να τον συνοδέψει ή να ταξιδέψει μαζί του, επισύρει τιμωρητικές πρακτικές βάσει του νόμου, όπως η απόσυρση της οικονομικής υποστήριξης της, δηλαδή ο οικονομικός στραγγαλισμός της.

Τα γεωπολιτικά συμφέροντα πάνω από τα ανθρώπινα δικαιώματα
Προφανώς όλα τα παραπάνω είναι γνωστά στα μέλη της Επιτροπής για το Καθεστώς των Γυναικών του ΟΗΕ. Όμως στη γεωπολιτική τους ζυγαριά άλλα πράγματα βαραίνουν περισσότερο.

Όπως ότι η Σαουδική Αραβία είναι η μεγαλύτερη οικονομία της Μέσης Ανατολής και η 18η μεγαλύτερη οικονομία διεθνώς. Όπως ότι αποτελεί τον μεγαλύτερο εξαγωγέα πετρελαίου στον κόσμο, ενώ κατατάσσεται δεύτερη διεθνώς όσον αφορά το μέγεθος των γνωστών αποθεμάτων πετρελαίου και τέταρτη για τα γνωστά αποθέματα φυσικού αερίου. Όλες τις προηγούμενες δεκαετίες υπήρξε ισχυρός σύμμαχος των δυτικών δυνάμεων σε ζητήματα επιρροής και ασφάλειας στη Μέση Ανατολή.

Σήμερα, η συμμετοχή της στην ομάδα των BRICS, μαζί με Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότια Αφρική, Αίγυπτο, Αιθιοπία, Ιράν και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η εμβάθυνση των σχέσεων με το «αντίπαλο δέος» της Κίνας, ξαναμοιράζει την τράπουλα και ασκεί πιέσεις στη Δύση.

Και στον καπιταλισμό αυτά τα συμφέροντα, οι συμμαχίες και οι γεωπολιτικές επιλογές, θα έχουν πάντα την προτεραιότητα απέναντι στα δικαιώματα των γυναικών και των κοινωνιών. Έτσι, οι ισχυρές δυνάμεις του ΟΗΕ, όχι απλά δεν καταγγέλλουν τη Σαουδική Αραβία για τον τρόπο που αντιμετωπίζει τις γυναίκες (ούτε λόγος για το τι σημαίνει να είσαι ΛΟΑΤΚΙ στη Σαουδική Αραβία…) αλλά δεν διστάζουν να της δώσουν την προεδρία στην Επιτροπή για το Καθεστώς των Γυναικών του οργανισμού!

Έτσι κι αλλιώς δεν είχαμε καμιά αυταπάτη για τον ρόλο των θεσμικών πυλώνων του συστήματος. Τα δικαιώματα των γυναικών μπορούν να τα υπερασπίσουν μόνο οι ίδιες με τα κινήματα τους και οι κοινοί και συντονισμένοι αγώνες με τα εργατικά και κοινωνικά κινήματα σ’ όλο τον κόσμο.

Γράφει η Χριστίνα Ζιάκκα
Δημοσιογράφος