Η αναγκαιότητα της Ανταλλαγής Ισχύος: Γιατί «το BDSM είναι για όσους δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς"»

Δεν θα σχολιάσω τη σποντίτσα, γιατί για να πω την αλήθεια, δεν θεωρώ ότι αξίζει να αναλωθώ σε θόρυβο, και μάλιστα τοξικό. Ίσως θα ήταν πιο χρήσιμο να επιστρέψουμε στην ουσία.
Ως προς την ουσία, δεν υποστήριξα ποτέ ότι «ο καθένας βάζει μέσα στο BDSM ό,τι τον βολεύει». Αντιθέτως, έχω ήδη γράψει ότι υπάρχουν όρια. Το σημείο στο οποίο διαφωνούμε είναι διαφορετικό: αν αυτά τα όρια θεμελιώνονται αποκλειστικά σε μία και μοναδική οντολογική αρχή ή αν μπορούν να προκύπτουν από την ιστορική εξέλιξη του πεδίου, τις κοινές πρακτικές, τους κανόνες και τις σημασίες που συγκροτούν οι ίδιες οι κοινότητες.
Επομένως, η θέση μου δεν είναι «όλα χωράνε». Είναι ότι το συμπέρασμα «υπάρχουν όρια, άρα υπάρχει μία και μοναδική ουσία» χρειάζεται επιπλέον τεκμηρίωση. Αυτό είναι το μόνο σημείο που έχω θέσει προς συζήτηση.
Αν έχεις κάποιο επιχείρημα πάνω σε αυτό, θα το συζητήσω με ενδιαφέρον. Αν όχι, δεν υπάρχει λόγος να επεκταθούμε . Ναι;

 

@Marqui , η παρέμβασή σου με έκανε να θυμηθώ μια παλιά σου θέση — εκείνη όπου ρωτούσες πόσο "ανώμαλο" είναι ένας βιασμός χωρίς συναίνεση, και ρωτούσες "πόσο πολιτικά ορθό θέλετε το bdsm σας;".

Η ερώτησή σου ήταν: αν αφαιρέσουμε το σιρόπι, ο βιασμός είναι "φυσικός" ή "παρά φύσει"; Και ρωτούσες: "πόσο πολιτικά ορθό θέλετε το bdsm σας;".

Η ερώτηση σου είναι σαφής.

Και η απάντησή μου είναι: στο νήμα αυτό, η συναίνεση δεν είναι ένα "πολιτικά ορθό" πρόσθετο. Είναι η δομή. Χωρίς αυτήν, δεν μιλάμε για BDSM. Το BDSM δεν είναι βία χωρίς συναίνεση — είναι ακριβώς το αντίθετο.

Δεν ξέρω αν εξακολουθείς να πιστεύεις ότι ο βιασμός μπορεί να είναι "φυσικός".

Αλλά επειδή τώρα συμμετέχεις σε ένα νήμα που βασίζεται στη συναίνεση, νομίζω ότι είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε: η δική σου οντολογική βάση είναι συμβατή με αυτή του νήματος;

Δεν χρειάζεται να συμφωνείς με όλα. Αλλά είναι σημαντικό να ξέρουμε αν η βάση σου είναι η συναίνεση ή η φυσικότητα της βίας. Γιατί αν είναι η δεύτερη, τότε η συζήτηση δεν μπορεί να προχωρήσει.

Θα ήταν χρήσιμο να το ξεκαθαρίσεις, για να ξέρουμε Ο/όλοι/ες σε ποια βάση πατάμε.

Με την άδεια Του

de7

 

@skia , η λέξη που χρησιμοποίησα είναι "συγκολλητική ουσία" — όχι "μοναδική ουσία". Δεν μιλώ για μια οντότητα που προϋπάρχει των πρακτικών. Μιλώ για έναν ιστορικό μηχανισμό που λειτούργησε ως δομική αρχή συνοχής.

Η αντικατάσταση του "συγκολλητική" με το "μοναδική" είναι μια αλλαγή που αλλάζει το νόημα της πρότασής μου. Δεν ζητώ να αποδείξω ότι η Ανταλλαγή Ισχύος είναι η μοναδική αλήθεια του κόσμου — ζητώ να αναγνωριστεί ότι είναι η ιστορική και δομική αρχή που συγκρότησε το BDSM.

Η διατύπωση σας, όμως, παρουσιάζει τη θέση μου σαν να λέω: "υπάρχουν όρια, άρα υπάρχει μια μοναδική ουσία". Αυτό δεν είναι αυτό που είπα. Είναι μια αναγωγή που διευκολύνει την αντίκρουση αλλά δεν ανταποκρίνεται στα λεγόμενά μου.

Αν θέλετε να συζητήσουμε την πρότασή μου, ας τη συζητήσουμε όπως διατυπώθηκε — όχι όπως την παρουσιάζετε.

Με την άδεια Του

de7

 

Η ανάλυση της @margarita_nikolayevna είναι ακριβής και, κατά τη γνώμη μου, καθοριστική για τη συζήτηση.

Το σημείο-κλειδί είναι η διάκριση των επιπέδων. Η σύγχυση που προέκυψε σε αυτό το νήμα δεν οφείλεται σε διαφωνία για το τι είναι το BDSM, αλλά στο ότι μπλέξαμε τρία διαφορετικά επίπεδα: το Κ/υ, το κονκλάβιο και την κοινότητα.

Στο Κ/υ, Ο/Η Κ χτίζει κόσμο για το υ με ορισμούς. Εκεί, ο ίδιος ορίζει τι είναι τι. Και έχει απόλυτο δίκιο η @margarita_nikolayevna : πρώτα οι ορισμοί, μετά οι όροι. Αυτό είναι ένα κλειστό σύστημα.

Στην κοινότητα, όμως, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Εκεί, για να μπορέσουμε να συνεννοηθούμε, χρειαζόμαστε ένα bare minimum — μια κοινή βάση. Και η πρόταση της @margarita_nikolayevna είναι σαφής: αυτή η βάση είναι η ασυμμετρία Ισχύος. (Ανταλλαγή Ισχύος)

Όποιος θέλει να συζητήσει στην κοινότητα, καλείται να δεχτεί αυτό το bare minimum. Όχι επειδή είναι η μοναδική αλήθεια, αλλά επειδή χωρίς αυτό η επικοινωνία είναι αδύνατη.

Η @margarita_nikolayevna έθεσε το ζήτημα με τρόπο που δεν αφήνει περιθώρια για υπεκφυγές. Το νήμα αυτό, από την αρχή, πρότεινε κάτι συγκεκριμένο: ότι το BDSM, ως πεδίο, συγκροτείται γύρω από την Ανταλλαγή Ισχύος. Αν κάποιος διαφωνεί, ας το πει ευθέως. Αλλά ας μην το αποφεύγει πίσω από ρευστές έννοιες.

Η ασυμμετρία Ισχύος δεν είναι μια αφηρημένη ιδέα — είναι μια δομή που γεννά ευθύνη. Και αυτή η ευθύνη είναι που κάνει το BDSM να μην είναι απλώς ένα παιχνίδι.

Συμφωνώ απόλυτα με την πρόταση της @margarita_nikolayevna : BDSM είναι ό,τι έχει ως bare minimum την ασυμμετρία Ισχύος. Όλα τα άλλα είναι κάτι άλλο. Ας το συζητήσουμε πάνω σε αυτό.

Με την άδεια Του

de7

 

Ευχαρίστως να το δεχτώ ως δικές σας συντεταγμένες εντός BDSM ή και όποιου άλλου τις θέλει και ευχαρίστως να υπερασπιστώ τον "ασφαλή χώρο" σας αν δω βάσιμα ότι βάλλεται σε επίπεδο συζήτησης στο φόρουμ. Θα μπορούσα να δεχτώ ως bare minimum την ασυμμετρία ισχύος αν και προτιμώ πολύ περισσότερο την ανισότητα.

Πλην, έχω μια επιφύλαξη ως προς το

που μου προκαλεί ως και στομαχικό ίλιγγο, είτε με εισαγωγικά στο "αναγκάζοντας" είτε χωρίς, διότι αποδομεί την ελευθερία του Κ που για μένα είναι το υπέρτατο αγαθό στην M/s συσχέτιση.

Εξάλλου, BDSM κάνω όχι επειδή δεν μπορώ να το αποφύγω αλλά επειδή αδυνατώ να φαντασιωθώ Κυριαρχία και υποταγή και το libido μου έχει ανάγκη να τις βιώνει ενώ η συγκρότησή μου θέλει τα πράγματα "ωμά και με το αιματάκι τους", χαρακτηριστικό παράδειγμα εδώ στο φόρουμ ότι δεν μου κάνει η "ασυμμετρία". Πώς θα τις βιώνω και αν θα είναι με Ολική Ανταλλαγή Ισχύος ή μερική ή με κάποιον άλλο τρόπο, έχουμε μάλιστα ένα πολύ αξιόλογο σχετικό νήμα, δεν είναι δικό μου θέμα.

Οπότε, ενώ νοηματικά στέκει για μένα σε κάποιο βαθμό αυτό που ζητάτε ως περιεχόμενο, επιφυλάσσομαι να δεχτώ κάτι που δεν με εκφράζει απόλυτα και δεν μου έχει οριστεί να ακολουθήσω. Συγχρόνως η μη αποδοχή του σε προσωπικό επίπεδο δεν προσκρούει σε κάποιον από τους κανόνες του φόρουμ. Μπορώ πάντα να έχω κατανόηση στο τι διαβάζω από εσάς και στο κάτω κάτω χαίρομαι που βρίσκετε το δρόμο σας και τα πατήματά σας, γιατί όχι;

Τα υπόλοιπα που χρωστώ αργότερα  

 

@skia
Στην απάντησή μου προς τον @-Volt- , χρησιμοποιώ τον όρο «συγκολλητική ουσία» για να περιγράψω τον λειτουργικό πυρήνα του BDSM — την Ανταλλαγή Ισχύος — ως τον μηχανισμό που συγκρατεί το σύστημα συνεκτικό απέναντι στην πίεση αφομοίωσης από το mainstream. Η φράση βρίσκεται ακριβώς εδώ:

Δεν μιλώ για μια μεταφυσική «μοναδική ουσία» που προϋπάρχει των πρακτικών, αλλά για τον ιστορικό και δομικό μηχανισμό που επιτρέπει στο BDSM να υπάρχει ως αναγνωρίσιμο σύστημα — μια λειτουργική, όχι ουσιοκρατική, έννοια.

Τώρα, το ερώτημα που εσείς αφήνετε αναπάντητο, και που η @margarita_nikolayevna έθεσε, είναι αυτό: «ως προς τι συγγενεύουν;».

Εσείς μιλήσατε για «πλέγμα συγγενειών» χωρίς να ορίσετε ποτέ τον άξονα της συγγένειας. Η δική σας θέση απαιτεί να υπάρχει μια σύνδεση μεταξύ των πρακτικών, αλλά αρνείστε να αναγνωρίσετε ότι αυτή η σύνδεση έχει μια βάση. Όμως, χωρίς βάση, οι συγγένειες είναι ρευστές — και όταν όλα συνδέονται με όλα, τότε τίποτα δεν συνδέεται πραγματικά.

Εγώ λέω ότι η βάση είναι η Ανταλλαγή Ισχύος. Εσείς λέτε ότι αυτή η θέση χρειάζεται «επιπλέον τεκμηρίωση». Όμως, την ίδια στιγμή, δεν μπορείτε να απαντήσετε στο αυτονόητο ερώτημα που θέτουν οι άλλοι: τι είναι αυτό που συνδέει τις πρακτικές, αν όχι η Ανταλλαγή Ισχύος;

Αν διαφωνείτε, πείτε το με σαφήνεια — αλλά μην το αποφεύγετε.

Με την άδεια Του

de7

 

@de7, προφανώς και δεν αποφεύγω την ερώτηση της μαργαρίτας. Υπάρχουν και κάποιες υποχρεώσεις ως προς την εργασία. Λοιπόν, επί της ουσίας.

Θεωρώ ότι αποσαφηνίστηκε καλύτερα η θέση σας.
Ωστόσο, εξακολουθώ να βλέπω ένα σημείο στο οποίο διαφωνούμε. Στο ερώτημα «ως προς τι συγγενεύουν;» θεωρώ ότι το επιχείρημά σας προϋποθέτει πως η έννοια του πλέγματος συγγενειών απαιτεί έναν και μοναδικό άξονα συγγένειας. Εκεί ακριβώς διαφωνώ.
Το ερώτημα είναι εύλογο. Οι συγγένειες, ωστόσο, μπορούν να αφορούν ένα σύνολο επικαλυπτόμενων χαρακτηριστικών: πρακτικές, ρόλους, τελετουργίες, σωματική ή ψυχολογική ένταση, συναινετική διαχείριση ελέγχου και ορίων, καθώς και το ιστορικό και κοινοτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτά αποκτούν νόημα.
Δεν υποστηρίζω ότι όλες οι μορφές του BDSM μοιράζονται όλα αυτά τα στοιχεία ούτε ότι όλα έχουν την ίδια βαρύτητα. Υποστηρίζω ότι διαφορετικές μορφές μπορούν να συγγενεύουν μέσω διαφορετικών συνδυασμών τους. Δύο μορφές μπορεί να συγγενεύουν έντονα ως προς ένα χαρακτηριστικό, δύο άλλες ως προς κάποιο διαφορετικό, ενώ μια τρίτη μπορεί να γεφυρώνει και τις δύο. Αυτό ακριβώς είναι που συγκροτεί ένα πλέγμα συγγενειών και όχι μια κατηγορία που ορίζεται από ένα μόνο κοινό γνώρισμα.
Επομένως, το «ως προς τι;» δεν έχει κατ’ ανάγκην μία μόνο απάντηση. Αυτό ακριβώς σημαίνει, κατά την αντίληψή μου, πλέγμα συγγενειών. Δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει ένα και μοναδικό χαρακτηριστικό κοινό σε όλες τις μορφές, προκειμένου να υπάρχει συνοχή.
Η Ανταλλαγή Ισχύος είναι, κατά τη γνώμη μου, ένας εξαιρετικά σημαντικός άξονας συγγένειας και δεν αμφισβητώ τον ιστορικό και λειτουργικό της ρόλο. Εκείνο που εξακολουθώ να μη βλέπω να τεκμηριώνεται είναι γιατί από αυτόν τον σημαντικό ρόλο προκύπτει ότι αποτελεί και τον μοναδικό αναγκαίο άξονα που ορίζει το σύνολο του BDSM.

 

Το θυμικό!

 

Σας ευχαριστώ για την αποσαφήνιση της θέσης σας — πράγματι, έγινε σαφέστερη. Και ακριβώς γι' αυτό μπορούμε τώρα να δούμε με μεγαλύτερη ακρίβεια το σημείο της διαφωνίας.

Μου λέτε ότι η συνοχή μπορεί να προκύπτει από ένα «πλέγμα συγγενειών» — ένα σύνολο επικαλυπτόμενων χαρακτηριστικών. Και έχετε δίκιο, ως περιγραφή. Όμως, μια περιγραφή, όσο λεπτομερής κι αν είναι, δεν αντικαθιστά την εξήγηση. Το ερώτημα «ως προς τι;» ήταν ερώτημα δομής, όχι επιφάνειας. Η απάντηση «ως προς πολλά» αφήνει το ζήτημα μετέωρο: αν οι συγγένειες είναι πολλαπλές, τι είναι αυτό που τις καθιστά συγγένειες και όχι τυχαίες ομοιότητες;

Ο @espimain, με μια παρέμβαση που χαρακτηρίζεται από ελαφρότητα, πρότεινε το «θυμικό» ως συνδετικό κρίκο. Η πρόταση αυτή επιβεβαιώνει τη θέση μου: το θυμικό είναι ρευστό, υποκειμενικό, μεταβλητό. Μια έννοια που μπορεί να σημαίνει τα πάντα δεν σημαίνει τίποτα. Αν το BDSM ορίζεται από το θυμικό, ο ορισμός του εξαρτάται από το πώς νιώθει ο καθένας — και η έννοια παύει να έχει σταθερό περιεχόμενο.

Έτσι, η θέση που διαμορφώνεται είναι: το BDSM συνδέεται μέσω ενός πλέγματος ρευστών συγγενειών, με το «θυμικό» ως τελικό συνδετικό κρίκο. Θα το πω με ειλικρίνεια: αυτή η θέση, όσο κομψά κι αν διατυπώνεται, είναι μια γενικολογία που στερείται αναλυτικού περιεχομένου. Δεν είναι λανθασμένη — απλώς δεν εξηγεί. Και η συζήτηση αυτή δεν αφορά την περιγραφή του φαινομένου, αλλά την εξήγηση της δομής του. Το πλέγμα και το θυμικό αφήνουν το ζήτημα μετέωρο: τι συγκροτεί το BDSM ως σύστημα; Η απάντηση «πολλά πράγματα» είναι αποφυγή της απάντησης.

Εσείς, @skia, αναγνωρίζετε τη σημασία της Ανταλλαγής Ισχύος. Όμως, η αναγνώρισή της ως «εξαιρετικά σημαντικού άξονα» δεν απαντά στο ερώτημα αν αποτελεί και τον δομικό πυρήνα του συστήματος. Μπορεί να είναι ένα σημαντικό χαρακτηριστικό χωρίς να είναι το θεμελιώδες. Αλλά τότε, τι συγκροτεί το σύστημα; Ο @espimain λέει: το θυμικό. Εγώ λέω: η Ανταλλαγή Ισχύος.

Η διαφορά είναι ουσιαστική. Η Ανταλλαγή Ισχύος είναι δομή. Το θυμικό είναι κατάσταση. Η δομή είναι σταθερή, η κατάσταση ρευστή. Η δομή αναλύεται, η κατάσταση περιγράφεται. Επαναφέρω το ερώτημα: αν αφαιρέσουμε την Ανταλλαγή Ισχύος, τι μένει; Πρακτικές, εμπειρίες, συναισθήματα. Όλα αυτά μπορεί να είναι πολύτιμα. Αλλά δεν συνιστούν BDSM. Συνιστούν κάτι άλλο.

Η συζήτηση έχει φτάσει σε ένα σημείο όπου η ρευστότητα δεν μπορεί να συνεχιστεί επ' αόριστον. Απαιτείται μια σαφής τοποθέτηση. Η Ανταλλαγή Ισχύος, ως δομική αρχή, είναι η μόνη που μπορεί να παράσχει αυτή τη σαφήνεια. Όσοι προτείνουν πλέγματα συγγενειών ή θυμικά, στην ουσία προτείνουν την κατάργηση του συστήματος. Μπορεί να μην το γνωρίζουν — αλλά η πρότασή τους οδηγεί εκεί.

Εγώ, λοιπόν, παραμένω στη θέση μου. Η Ανταλλαγή Ισχύος είναι η συγκολλητική αρχή του BDSM. Εσείς, @skia, μπορείτε να διαφωνείτε — αλλά η διαφωνία σας, για να είναι ουσιαστική, θα πρέπει να προσφέρει μια εναλλακτική δομή, όχι απλώς μια περιγραφή της πολυμορφίας. Μέχρι τότε, η θέση σας παραμένει μια όμορφη μεταφορά — αλλά οι μεταφορές, όσο κομψές κι αν είναι, δεν υποκαθιστούν την ανάλυση.

Με την άδεια Του,

de7

 

Θα ήθελα να σταθώ σε μια στάση που παρατηρώ να αναδύεται με αυξανόμενη συχνότητα στο νήμα— μια στάση που, ενώ φαινομενικά συνομιλεί με το αντικείμενο, στην πραγματικότητα υποκαθιστά τη δομική του αρχή με ρευστές, ανεξέλεγκτες έννοιες: την «ανισότητα», το «θυμικό», το «πλέγμα συγγενειών». Το επιχείρημα, όπως διατυπώνεται, έχει ως εξής: αφού το BDSM εκφράζεται μέσα από ένα ευρύ φάσμα εμπειριών —από την ήπια ψυχολογική ένταση μέχρι την ακραία σωματική εμπειρία, από τη συμβολική υποταγή μέχρι την πλήρη παράδοση— γιατί να περιοριστούμε σε μία μόνο δομική αρχή; Αρκεί να δεχτούμε ότι οι διάφορες πρακτικές συνδέονται μέσω ενός πλέγματος επικαλυπτόμενων χαρακτηριστικών. Όμως, η κίνηση αυτή, όσο ελκυστική κι αν ακούγεται, οδηγεί σε μια θεμελιώδη σύγχυση — τη σύγχυση ανάμεσα σε μια περιγραφή και σε μια δομή, ανάμεσα σε μια κατάσταση και σε ένα σύστημα.

Η «ανισότητα» περιγράφει μια κατάσταση. Η «Ανταλλαγή Ισχύος» περιγράφει μια δομή. Η μία είναι στατική, η άλλη λειτουργική. Όταν το BDSM ορίζεται ως ανισότητα, ο ορισμός του εξαντλείται στην περιγραφή μιας στιγμιαίας διάταξης, μιας σχέσης που μπορεί να αλλάξει ανά πάσα στιγμή χωρίς να αλλάξει κάτι ουσιαστικό. Όταν ορίζεται ως Ανταλλαγή Ισχύος, ορίζεται ως ένα σύστημα σχέσεων που λειτουργεί με συγκεκριμένους κανόνες, με μια εσωτερική λογική, με μια ιστορική και θεσμική συνέχεια. Το ένα είναι μια ταμπέλα που μπορεί να κολληθεί πάνω σε οτιδήποτε. Το άλλο είναι μια αρχή που συγκροτεί ένα πεδίο.

Η σύγχυση αυτή δεν είναι αθώα. Επιτρέπει σε όποιον το επιθυμεί να βαφτίσει «BDSM» οποιαδήποτε μορφή ανισότητας, αρκεί να τη συνοδεύει μια προσωπική επιθυμία — ένα «θυμικό». Φέρτε στο μυαλό σας μια ανισότητα — ας πούμε τη σχέση ανάμεσα σε έναν εργοδότη και έναν υπάλληλο, όπου ο ένας έχει την εξουσία να απολύσει και ο άλλος την ανάγκη να επιβιώσει. Προσθέστε σε αυτή μια προσωπική επιθυμία — ας πούμε ότι ο υπάλληλος επιθυμεί την επιδοκιμασία του εργοδότη του, ή ότι ο εργοδότης αντλεί ευχαρίστηση από την εξουσία του. Βρείτε τώρα ένα «πλέγμα συγγενειών» που να συνδέει την ανισότητα με την επιθυμία — ας πούμε ότι και οι δύο αναγνωρίζουν την ύπαρξη μιας ιεραρχίας, ότι και οι δύο κατανοούν τους ρόλους τους, ότι και οι δύο συναινούν στη σχέση. Σύμφωνα με τη λογική της ανισότητας και του πλέγματος συγγενειών, έχετε BDSM. Ο εργοδότης γίνεται Dominant, ο υπάλληλος γίνεται submissive, και η σχέση εργασίας γίνεται μια δυναμική εξουσίας. Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι μια σχέση εργασίας —ακόμα κι αν περιέχει ανισότητα, επιθυμία και συναίνεση— δεν είναι BDSM. Είναι μια σχέση εργασίας. Η λογική του πλέγματος συγγενειών δεν μπορεί να τη μετατρέψει σε BDSM, παρά μόνο αν αδειάσει την έννοια από κάθε περιεχόμενο. Έτσι, η έννοια χάνει κάθε λειτουργικό περιεχόμενο. Το BDSM παύει να είναι ένα αναγνωρίσιμο σύστημα και γίνεται μια ετικέτα που ο καθένας μπορεί να επικολλήσει στις προσωπικές του προτιμήσεις.

Το πρόβλημα δεν είναι η πολυμορφία — η πολυμορφία είναι αναπόσπαστο χαρακτηριστικό κάθε ζωντανού συστήματος. Το πρόβλημα είναι η απουσία μιας δομικής αρχής που να συγκρατεί την πολυμορφία αυτή, που να την καθιστά λειτουργική και όχι απλώς ένα σύνολο από τυχαίες ομοιότητες.

Η απάντηση σε αυτή τη στάση δεν είναι η άρνηση της πολυμορφίας. Είναι η επαναφορά της διάκρισης ανάμεσα σε αυτό που είναι δομικά αναγκαίο και σε αυτό που είναι αισθητικά προτιμητέο. Η Ανταλλαγή Ισχύος δεν είναι μια ερμηνεία ανάμεσα σε πολλές — είναι η συνθήκη χωρίς την οποία η έννοια του BDSM παύει να έχει λειτουργικό περιεχόμενο. Δεν επιλέγεις αν θα αναγνωρίσεις την Ανταλλαγή Ισχύος ως δομική αρχή — είτε την αναγνωρίζεις και μιλάς για BDSM, είτε την αρνείσαι και μιλάς για κάτι άλλο. Η μετανεωτερική ρητορική μπορεί να την παρουσιάζει ως μια επιλογή, αλλά αυτό είναι μια πλάνη που αποκαλύπτει είτε έλλειψη κατανόησης είτε, ενδεχομένως, μια βαθύτερη αντίσταση στην ίδια την ιδέα της δομής.

Και εδώ ακριβώς φτάνουμε στο δεύτερο, και ίσως πιο κρίσιμο, σημείο: την ιστορική αμνησία. Η στάση που υποκαθιστά την Ανταλλαγή Ισχύος με ρευστές έννοιες, στηρίζεται συχνά σε μια εντυπωσιακή άγνοια της πραγματικής ιστορίας του χώρου. Και αυτή η άγνοια δεν είναι τυχαία — είναι λειτουργική. Επιτρέπει την αφομοίωση του BDSM από μια κουλτούρα που δεν κατανοεί την ιστορία του, που δεν σέβεται τους θεσμούς του, και που το μετατρέπει σε ένα ακόμη προϊόν προς κατανάλωση. Η μετανεωτερική ρητορική, με την ευγένεια και την ανεκτικότητά της, λειτουργεί ως ο μηχανισμός αυτής της αφομοίωσης.

Μια χαρακτηριστική κίνηση αυτής της αφομοίωσης είναι η χρήση λογοτεχνικών αναφορών για να υποβαθμιστεί η ιστορική βάση του BDSM. Η λογοτεχνία, ας μην υποτιμάται, έχει διαμορφώσει συνειδήσεις. Έχει δώσει φωνή σε επιθυμίες, έχει νομιμοποιήσει πρακτικές, έχει προσφέρει αφηγήσεις. Αλλά η λογοτεχνία δεν είναι ιστορία. Η «Ιστορία της Ο» είναι ένα σημαντικό λογοτεχνικό έργο, αλλά παραμένει ένα έργο φαντασίας — μια φαντασίωση που, όπως όλες οι φαντασιώσεις, αναπαράγει τις κυρίαρχες δομές της εποχής της. Το μυθιστόρημα αυτό, όσο κι αν συνέβαλε στη διάδοση ορισμένων φαντασιώσεων, προβάλλει μια ετεροκανονική, ρομαντικοποιημένη εκδοχή της υποταγής — μια εκδοχή που μετατρέπει το BDSM σε ένα παραμύθι, σε μια αισθητική εμπειρία αποκομμένη από την ιστορική της πραγματικότητα.

Η πραγματική ιστορία του BDSM γράφτηκε αλλού, από ανθρώπους που δεν είχαν ανάγκη τη λογοτεχνία για να ξέρουν τι ήθελαν. Γράφτηκε στις λέσχες και τους δρόμους της Αμερικής, από κοινότητες που οργανώνονταν γύρω από τη μοτοσικλέτα και το δέρμα, γύρω από έναν κώδικα τιμής και μια σαφή δομή εξουσίας. Αυτοί οι άνθρωποι δεν χρειάζονταν την «Ιστορία της Ο». Δεν ήξεραν καν τι σήμαινε το αρκτικόλεξο BDSM — αλλά είχαν ήδη αρχίσει να χτίζουν τις δομές, τους κώδικες και τους θεσμούς που αργότερα θα συγκροτούσαν το σύστημα. Το BDSM γεννήθηκε εκεί, από τους gay, από τους outsiders, από όσους δεν είχαν πρόσβαση στην ετεροκανονική φαντασίωση της λογοτεχνίας και, γι' αυτό, αναγκάστηκαν να χτίσουν μια πραγματική κοινότητα.

Αυτή η ιστορική αφήγηση, όμως, ενοχλεί. Ενοχλεί γιατί καταργεί τον ρομαντισμό. Ενοχλεί γιατί θυμίζει ότι το BDSM δεν είναι ένα παραμύθι, αλλά μια στάση ζωής. Ενοχλεί γιατί φέρνει στην επιφάνεια μια αλήθεια που η μετανεωτερική ρητορική προσπαθεί να θάψει: ότι η Ανταλλαγή Ισχύος δεν είναι μια επιλογή ανάμεσα σε πολλές, αλλά η δομική αρχή που συγκρότησε το πεδίο. Όσοι επιμένουν στην «ανισότητα» ή στο «θυμικό», στην πραγματικότητα αρνούνται αυτή την ιστορία. Είναι πιο εύκολο να πιστεύεις ότι το BDSM είναι ό,τι θέλεις, παρά να αποδεχτείς ότι έχει μια ιστορία, μια δομή, έναν πυρήνα που δεν διαπραγματεύεται.

Η στάση αυτή, παρά την ευγένειά της, δεν είναι προοδευτική. Είναι βαθιά συντηρητική, γιατί συντηρεί την επιφάνεια ακυρώνοντας το βάθος. Διατηρεί τη ρητορική της συμπερίληψης, αλλά στην πράξη οδηγεί στη διάλυση του αντικειμένου. Δεν χρειάζεται να καταστρέψεις το BDSM για να το εξαφανίσεις — αρκεί να το κάνεις τόσο ελαστικό, τόσο ρευστό, τόσο ανεκτικό σε όλες τις ερμηνείες, ώστε να χάσει κάθε σταθερό νόημα. Αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα της συζήτησης: η επιβίωση της ίδιας της έννοιας του BDSM.

Η συζήτηση, λοιπόν, δεν αφορά το αν η Ανταλλαγή Ισχύος είναι μια πιθανή ερμηνεία. Αφορά το αν το BDSM μπορεί να υπάρξει χωρίς αυτήν. Η θέση μου είναι σαφής: όχι. Η Ανταλλαγή Ισχύος είναι η συγκολλητική αρχή του συστήματος. Κάθε άλλος ορισμός —η «ανισότητα», το «θυμικό», το «πλέγμα συγγενειών»— δεν είναι παρά μια περιγραφή της επιφάνειας. Η δομή βρίσκεται αλλού. Η ιστορία βρίσκεται αλλού. Η αλήθεια βρίσκεται αλλού.

Η ευγένεια είναι αρετή, αλλά δεν αντικαθιστά την ακρίβεια. Η ανεκτικότητα είναι απαραίτητη, αλλά δεν σημαίνει ότι όλες οι θέσεις είναι ισοδύναμες. Η συζήτηση απαιτεί να αναγνωρίζουμε τις δομές που συγκροτούν το αντικείμενό Μ/μας — και να τις υπερασπιζόμαστε όταν απειλούνται. Η μετανεωτερική ρητορική μπορεί να μην αναγνωρίζει αυτή την αναγκαιότητα — αλλά η αναγκαιότητα παραμένει. Και όταν την αρνούμαστε, δεν την καταργούμε. Την κάνουμε αόρατη, και γι' αυτό πιο επικίνδυνη.

Με την άδεια Του,

de7

 

Καλημέρα σε όλους

Στο βαθμό που με αφορά, αφού γίνεται αναφορά στην ανισότητα, έχω να παρατηρήσω τα εξής

Όταν αναφερόμαστε σε "ανισότητα" αναφερόμαστε σε ανισότητα εντός μιας BDSM συσχέτισης και όχι γενική. Τα υπόλοιπα παρέλκουν τώρα για να μην τραβήξει σε χρόνο η συγγραφή του ποστ αυτού.

Η "ανταλλαγή ισχύος", όπως και κάθε άλλος τρόπος ορισμού του BDSM έχει πρόβλημα ακρίβειας προσδιορισμού του αντικειμένου. Διότι άλλο πράγμα είναι ανταλλαγή ισχύος που οδηγεί σε ελάχιστες διαφορές στην καθημερινότητα των δύο και άλλο πράγμα είναι η ανταλλαγή ισχύος που κάνει τη ζωή τους ουσιαστικά και καθημερινά BDSM. Σα να λέμε ότι μπορεί κάποιος να ορίσει @margarita_nikolayevna ποια είναι τα φρούτα και να τα κατατάξει, θα πρέπει όμως να έχει έναν τρόπο να διευκρινίζει αν μιλάει για καρπούζια ή για κεράσια γιατί ανάλογα με το τι εξετάζει μπορεί το ερώτημα, οι προκείμενες και το αποτέλεσμα να διαφέρουν. Δεν λύνει, δηλαδή, τίποτα, η θέσπισή της ανταλλαγής ισχύος ως αναγκαία συνθήκη για να μπορεί να οριστεί κάτι ως BDSM. Και πάλι μπορεί να υπάρχει πρόβλημα ορίων κλπ κλπ.

Είναι αδιαμφισβήτητα ένα πολύ σημαντικό πυρηνικό στοιχείο του BDSM η ανταλλαγή ισχύος. Αλλά ως ορισμός έχει τα γνωστά προβλήματα που έχουν όλοι οι ορισμοί του BDSM. Ακριβώς εξαιτίας αυτών των προβλημάτων, τον Οκτώβριο του 2005, στα νήματα "D/s vs vanilla?" και μετά στο "Αγαπάς και υποτάσσεσαι ή υποτάσσεσαι και αγαπάς" ειπώθηκε και υιοθετήθηκε αμέσως, ολικά, θριαμβευτικά και ανεπιστρεπτί το περίφημο "BDSM να κάνει αυτός που δεν μπορεί να το αποφύγει".

Μην τρελαθούμε τώρα ότι θα μπορούσε κάποιος που έχει εγγραφεί εδώ ως μέλος να περάσει για BDSM μια σχέση εξαρτημένης εργασίας!

Σας έλεγα για "peer reviewed" κείμενα, θα μας γλίτωναν, θέλω να πιστεύω, από τέτοιες επικές κοτσάνες. Εντοπίζω δύο σοβαρά θέματα στην αποστροφή αυτή που έχω κάνει quote.

Το ένα είναι ότι είναι ένα σχολαστικό παράδειγμα, τελείως μόνο στα χαρτιά και χωρίς επαφή με την Αλήθεια του τι είναι BDSM. Είναι ένα κοινό ψέμα δηλαδή και αν κάποιος βρεθεί και υποστηρίξει ότι κάνει έτσι BDSM απλά ψεύδεται είτε στον εαυτό του πρώτα είτε και σε εμάς. Αν αυτό το κείμενο είχε τεθεί σε "peer review" απλά θα κοβόταν. Ναι, βέβαια, το εδώ ακαδημαϊκό σύστημα έχει εκατοντάδες προβλήματα, είναι ένα αηδιαστικό ερείπιο από το οποίο προσωπικά δεν θέλω να περνάω ούτε απέξω διότι βγάζει και πολύ γλίτσα. Από την άλλη πλευρά, ιστορικά όποιος όριζε τον εαυτό του υπεράνω, μπορεί να ήταν πράγματι υπεράνω και αυτό προέκυπτε από αυτά που έγραφε τα οποία ήταν μεγάλης αξίας και έπειτα περνούσε από "ISO" πολύ πιο σοβαρά εντός του κύκλου που αναπτυσσόταν και λειτουργούσε ο οποίος είχε προδιαγραφές, όχι αστεία. Τώρα πια αυτά έχουν καταρρεύσει σε σημείο να είναι, φαίνεται, άγνωστα στους πολλούς, είναι η ιστορικότητα που λέγαμε.

Το άλλο θέμα είναι ότι το κείμενο αυτό διακρίνεται από ριζική άγνοια του "αντιπάλου". Το οποίο έχω παρατηρήσει σε πολλά σημεία σε αυτό το νήμα. Ένα κείμενο που θέλει να θέτει νέους δρόμους στο πώς χειριζόμαστε και εμβαθύνουμε στην ουσία ενός παλιού και σε μεγάλο βαθμό γνωστού φαινομένου, αναφέρομαι στο BDSM, στο βαθμό που μιλάει για "αντιπάλους" οφείλει να διακρίνεται από οξυδέρκεια στο πώς τους βλέπει. Αλλιώς χάνει.

Σημαντικό που όλοι δεχόμαστε την πολυμορφία, το συγκρατώ και το τονίζω.

Πάλι αφήνετε να σας παραπλανούν οι πεποιθήσεις σας και μάλιστα δεν διαβάζετε ιδιαίτερα καλά σε τι απαντάτε.

Δεν σας είπε κανένας ότι η ανταλλαγή ισχύος είναι επιλογή. Σας είπα ότι η θέσπιση της ανταλλαγής ισχύος ως κεντρικού στοιχείου στον ορισμό του BDSM είναι επιλογή. Συμπληρώνω τώρα ότι είναι επιλογή μετανεωτερικού τύπου με την καταχρηστική του σημασία, αυτήν στην οποία συνεχώς επιστρέφετε ορισμένοι εδώ στο φόρουμ. Κατά τα λοιπά κρούετε ανοιχτές θύρες, το γνωρίζουμε όλοι ότι χωρίς ανταλλαγή ισχύος BDSM δεν γίνεται, δεν το αμφισβητήσαμε.

Η "μετανεωτερική ρητορική" δεν γνωρίζω να παρουσιάζει την ανταλλαγή ισχύος για επιλογή. Ή τουλάχιστον δεν έχω βρει πουθενά κάτι τέτοιο.

Ιστορική αμνησία θα σας πω τι είναι, είναι να ξεκινάτε να μιλήσετε για ιστορική εξέλιξη του BDSM στις ΗΠΑ και να μη λέτε λέξη για την Old Guard, με την πειθαρχία, τα πρωτόκολλα, το S/m, την ανισότητα, την αυστηρότατη υπακοή στον Κ, τα μη ερωτικά καθήκοντα, τα κολάρα, τη μυστικότητα (διότι τότε διώκονταν) και άλλα.

Εμπορικό προϊόν προς κατανάλωση γίνεται κάτι, οτιδήποτε, όταν υπάρχει ζήτηση για αυτό. Αλλιώς δεν γίνεται. Η ανταλλαγή ισχύος, για τον καθένα που τη βιώνει, χρειάζεται κάπως να υλοποιείται. Για να υλοποιηθεί είναι πάρα πολύ πιθανό να γίνει χρήση αντικειμένων. Δεν σημαίνει αυτό ότι δεν υπάρχει, βαθύτατη μάλιστα, ψυχική συμμετοχή σε αυτό που γίνεται.

Οι λογοτεχνικές αναφορές αντανακλούν την ψυχική ζωή των σαδομαζοχιστικών τότε BDSM πλέον συσχετίσεων. Η "Ιστορία της Ο" κάνει αυτή τη δουλειά πραγματικά αριστοτεχνικά ιδίως στα σημεία που αφήνει ασαφή, αδιαφανή, με έναν λόγο "σκοτεινά" για τον λόγο ότι υπάρχουν μόνον στην ψυχική ζωή των υποκειμένων. Μάταια προσπαθούσα να τα αποκωδικοποιήσω, είχα σκεφτεί ότι το θέμα είναι η μετάφραση, βρήκα το βιβλίο στο πρωτότυπο σε ένα ταξίδι μου, έτρεξα να διαβάσω τα σημεία εκείνα και χαμογέλασα όταν είδα ότι και στο πρωτότυπο ήταν εξίσου αν όχι και περισσότερο ασαφή. Αλλά ήξερα πια λίγα πράγματα και έτσι καταλάβαινα ότι όφειλα να αποδεχτώ τις δυνητικά επώδυνες για μένα ασάφειες.

Εξάλλου οι λογοτεχνικές αναφορές είναι πολύ χρήσιμες για τα πολλά μη παρατηρήσιμα στοιχεία BDSM αντίληψης και συμπεριφοράς. Και όχι μόνον οι λογοτεχνικές αναφορές, αλλά και άλλα κείμενα που έλεγαν πώς να κάνει κανείς BDSM και προέρχονταν από αυτές τις Societies των ΗΠΑ που έστησαν το BDSM ή από πρόσωπα που ανήκαν σε αυτές τις κοινότητες όπως για παράδειγμα το Slavecraft με το επίμετρο από Pat Califia.

Παράδειγμα άλλο

Old Guard by gaby_m posted 24 July 2026 at 16:01

που περιγράφει τη ζωή μιας Old Guard ομοφυλόφιλης σκλάβας στη δεκαετία του 70 στη Νέα Υόρκη.

Δεν είναι όμως η περίπτωσή μας αυτή. Εμείς είμαστε μια ψηφιακή κοινότητα που επικοινωνεί ως προς BDSM γράφοντας και διαβάζοντας. Εγώ έμαθα τον σαδομαζοχισμό στα 18 όταν έκανα οικονομία από το χαρτζιλίκι μου και αγόρασα πρώτα την Ιουλιέττα του DeSade που εκεί κοντά είχε κυκλοφορήσει μεταφρασμένη στα ελληνικά (και μετά την εξαφάνισαν). Δεν πήγα να μαστιγωθώ και δεν ξέρω αν υπήρχε αυτό και αν γινόταν αλλά σίγουρα είχα μέσα μου μια διαίσθηση ότι δεν γίνεται να το ζητήσω ή να το προκαλέσω για να μου συμβεί, ότι τότε θα κατέληγα με μια πολύ διαφορετική απτή εμπειρία από αυτήν που διαισθανόμουν ότι υπήρχε. Πολύ αργότερα, όταν έγινα εδώ μέλος, βρήκα πολλούς άλλους που και αυτοί κάπως έτσι ξεκίνησαν, βρήκα και αυτούς που ξεκίνησαν κάνοντας BDSM στην αρχή χωρίς να το ξέρουν, μετά γνωρίζοντάς το. Οι οποίοι μεταξύ τους όλοι αναγνώρισαν ότι μιλούν για τα ίδια πράγματα και συνεννοήθηκαν μια χαρά ως προς το για τι μιλάνε και τι κάνουν και γιατί.

Χαίρομαι που αναγνωρίζετε ότι η ανεκτικότητα είναι απαραίτητη.

Μετανεωτερικοί είμαστε θέλουμε δε θέλουμε, σημασία έχει να είμαστε σωστοί μετανεωτερικοί και όχι της λαϊκίστικης εκδοχής της μετανεωτερικότητας ότι αφού δεν υπάρχει μια απόλυτη και καθολική αλήθεια "κάθε άποψη είναι εξίσου έγκυρη" ή "όλα είναι θέμα προσωπικής οπτικής". Αυτή η στάση μπορεί να έχει προβληματικές για κάθε διάλογο συνέπειες στις περιπτώσεις που εξισώνει επιστημονικά τεκμηριωμένες θέσεις με αβάσιμες πεποιθήσεις και αντικειμενικά γεγονότα με απλές γνώμες. Αλλά δεν έχω δει να συμβαίνει αυτό στο φόρουμ, δηλαδή κάποιοι να έχουν τις επιστημονικά τεκμηριωμένες θέσεις και τα αντικειμενικά γεγονότα και κάποιοι άλλοι να είναι με τις αβάσιμες πεποιθήσεις και τις απλές γνώμες. Αυτό που έχω δει να συμβαίνει όλο και συχνότερα είναι να μη γίνεται αποδεκτή η ερμηνευτική πολυφωνία, ότι δηλαδή υπάρχουν πολλές εξίσου έγκυρες αναγνώσεις ενός φαινομένου. Από την άλλη πλευρά, είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε ότι η πρόσβασή μας στην Αλήθεια, είναι πάντα διαμεσολαβημένη από τη γλώσσα μας, την ιστορία που γνωρίζουμε, την εξουσία και το πλαίσιο στο οποίο αναφερόμαστε. Με λίγα λόγια και απλά, όταν συζητάμε εδώ πέρα για ένα θέμα που μας ενδιαφέρει όλους, είναι απολύτως απίθανο οι μεν να είναι πιφ μετανεωτερικοί και οι δε να είναι οι άνθρωποι της αλήθειας. Καλό είναι για όλους να προσέχουμε να μην πέφτουμε στο απλό "αυτοί που νομίζουν πως τα ξέρουν όλα ενοχλούν εμάς που τα ξέρουμε".

 

Το ακούω ότι η ανταλλαγή ισχύος είναι το κύριο χαρακτηριστικό του βδσμ.. ακούω όμως και κάθε άλλη δομημένη θέση, δεν έκρυψα τον θαυμασμό μου για την θέση του αγαπητού @-Volt-. Βλέπω και σέβομαι τις θέσεις που έχουν ασχοληθεί πραγματικά και επί της ουσίας στο τί είναι βδσμ και τι δεν είναι.

Δεν έχω την γνώση και την εμπειρία για να έχω δική μου θέση και αυτό με ανοίγει σε κάθε θεωρία. Όμως η σοβαρή "κάθε" θεωρία έχει συγκρότηση. Και αυτό το νήμα φιλοξενεί υπέροχες τοποθετήσεις.

Μιλώντας για θεωρία όμως, είναι αναπόφευκτο να παρασιτήσουν και οι επιτηδευμένες παπάτζες και μάλιστα από ανθρώπους με την χείριστη φήμη στον βδσμ χώρο που έχουν βλάψει και συνεχίζουν ευκαιρίας δοθείσης να βλάπτουν. Με τα φιλαράκια τους να τους υπερασπίζονται και να τους καλύπτουν -καλά κουμάσια και αυτά.

Τα στόματα ανοίγουν και τα άτομα που βαυκαλίζονται εικοσαετίες στον χώρο ούτε που κατάλαβαν, ούτε που τους άγγιξε το βδσμ σαν νοοτροπία.

Μιλάμε για νοσηρές προσωπικότητες που χρήζουν απαραίτητα ψυχιατρικής βοήθειας και αρνούνται, δεν μιλώ για ανθρώπους απλά με δύσκολο χαρακτήρα. Δεν μιλώ για λάθη που δυσκολεύουν αναπόφευκτα, αλλά είναι μέρος της βδσμικής κατεύθυνσης και πρόθεσης. Αλλά μιλώ για εμμονικές κακοπροαίρετες και βλαβερές για το βδσμ και τους ανθρώπους του περιπτώσεις. Μιλώ για τους επικίνδυνους.

Περισσότερο για τα νιούμπι, γιατί τουλάχιστον εμείς που έχουμε πάρει μια γεύση κάπως καλύτερα τα κόβουμε τα κατακάθια. Κάπως οι βρωμιές τους βγαίνουν στην επιφάνεια και κάπως ξέρουμε να προστατευθούμε.

Για τους ανθρώπους όμως που δεν έχουν αυτήν την πολυτέλεια είναι δύσκολα τα πράγματα και το βδσμ είναι ένας οργανισμός που χρειάζεται νέο δυναμικό υλικό. Να ανανεώνεται εντός βάσης και κατεύθυνσης. Να απορροφά νέο υγειές πνεύμα.

Προφανώς και να φιλτράρει το άρρωστο σάπιο κομμάτι που παρασιτεί τον ηδονισμό από καιρό τώρα. Από την εποχή που τα στόματα δεν μιλούσαν και επέτρεπαν εντός χώρου το απάνθρωπο.

Και προφανώς, είμαι και είμαστε στην διάθεση αυτών των ανθρώπων να δώσουμε όσες πληροφορίες χρειάζονται για την ασφάλεια τους από αυτές τις νοσηρές κακοτοπιές.

Τα στόματα ανοίγουν..

Προσωπικά δεν σκοπεύω να δώσω καμία ευγένεια και κανένα σεβασμό σε αυτόν τον άρρωστο απόπατο. Ούτε ιδιωτικά – ούτε δημόσια. Με όποιο τίμημα εντός κανονισμών απολύτως σεβαστό.

Αγαπητή @de7 , κατανοώ την ανάγκη της προστασίας και με όσα έχω ακούσει και δει, βλέπω τη σημασία της ανάγκης αυτής. Όμως το "κακό" που λέει και ο λαός, ξεκινάει ΚΑΙ από μέσα. Και τουλάχιστον από αυτό το σημείο, κάτι μπορούμε να κάνουμε. Χωρίς φυσικά να μιλάμε για λιντσάρισμα και δημόσια δικαστήρια και τέτοια γραφικά.. όχι! με υγεία. Το βδσμ δεν είναι καταφύγιο για καμίας μορφής και είδους Θύτες.

Θέλουμε και χρειαζόμαστε νήματα με κατασταλαγμένες θέσεις και γνώσεις στο τι είναι βδσμ και τι δεν είναι. Θέλουμε και χρειαζόμαστε συμμετοχές από ανθρώπους που ξέρουν και μπορούν να βοηθήσουν στην πορεία και την κατεύθυνση βδσμ.

Είχα την Τύχη και την Τιμή να προλάβω Master Jp , που δεν γνώρισα ποτέ προσωπικά, αλλά με βοήθησε βιωματικά στην πορεία μου, βλέπω συγκριτικά με μέλη που δεν τον πρόλαβαν την διαφορά της επιρροής Του. Δεν τελείωσε το Έργο Του.. υπάρχουν ακόμα αξιόλογες προσπάθειες, αλλά το βδσμ χρειάζεται ακόμα περισσότερες. Η ποιότητα, η ενημέρωση, η γνώση και φυσικά το βίωμα, θα καθαρίσει και θα προστατεύσει το βδσμ τοπίο και θα ανοίξει σε καινούριες Ιδέες και πόρτες με ανθρώπους που έχουν κοινές ανάγκες και δεν μπορούν αλλιώς.